Các nhà khai thác tàu chở hàng đa dụng (MPV) và tàu chở container đang kỳ vọng nhu cầu vận chuyển hàng hóa tăng mạnh nhờ quá trình tái thiết sau chiến tranh Iran.

[QALogistics]

Tổ hợp khí đốt South Pars của Iran, được chụp trong giai đoạn đầu xây dựng cách đây một thập kỷ, đã bị hư hại do các cuộc không kích bằng tên lửa của Mỹ và Israel. Ảnh: Morteza Nikoubazl

Theo Keith Wallis, Phóng viên đặc biệt khu vực Châu Á vào ngày 09/04/2026

Việc tái thiết cơ sở hạ tầng năng lượng, hóa dầu và các hạ tầng trọng yếu khác bị hư hại trong chiến tranh tại Trung Đông sẽ thúc đẩy nhu cầu vận tải và giá cước tăng vọt trong phân khúc tàu đa năng (MPV) và tàu chở hàng trên boong (deck carrier) khi xung đột kết thúc, các lãnh đạo ngành cho biết.

“Nhu cầu tái thiết trên khắp khu vực sẽ rất đáng kể,” Marco Poisler, giám đốc điều hành (COO) mảng năng lượng toàn cầu và các dự án lớn tại công ty logistics hàng dự án UTC Overseas, cho biết.

“Làn sóng nhu cầu dồn nén sẽ ập vào một thị trường vốn chưa sẵn sàng cho nó. Và theo lịch sử, đó là thời điểm giá cước vận tải hàng dự án cho tàu MPV biến động mạnh mẽ nhất,” Poisler chia sẻ với Journal of Commerce.

Lệnh ngừng bắn mong manh trong khu vực sau sáu tuần bị tấn công bằng đường không và đường biển đồng nghĩa với việc nhu cầu đối với hàng hóa liên quan đến tàu MPV vào khu vực “có khả năng sẽ tăng cao hơn đáng kể so với mức cơ sở trước xung đột,” ông nói.

Điều này diễn ra trong bối cảnh Tehran cam kết mở lại Eo biển Hormuz như một phần của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần được thống nhất với Mỹ và Israel vào thứ Ba. Tuy nhiên, Iran vẫn duy trì quyền kiểm soát hoạt động hiệu quả đối với tuyến đường thủy quan trọng này và tuyên bố sẽ thu phí quá cảnh tàu lên tới 2 triệu USD mỗi lượt, số tiền này sẽ được sử dụng để tài trợ cho công cuộc tái thiết sau chiến tranh của đất nước.

Giá cước vận tải vẫn ổn định bất chấp xung đột
Xung đột cho đến nay vẫn có ít tác động đến giá cước tàu MPV, với Chỉ số Tàu đa năng Toepfer Transport (TMI) của tháng 4 hầu như không thay đổi ở mức 12.683 USD mỗi ngày, chỉ giảm 0,53% so với tháng 3. Giá cước kỳ hạn 6 tháng được dự báo sẽ cao hơn 0,27% so với mức hiện tại và tăng 1% trong dự báo 12 tháng, theo kết quả khảo sát các lãnh đạo ngành của Toepfer.

“Những lo ngại ngày càng tăng về sự gián đoạn và giá nhiên liệu tàu thủy (bunker) cao do chiến tranh ở Trung Đông hiện chưa được phản ánh vào chỉ số TMI,” Toepfer cho biết trong một bài bình luận tuần này. “Điều này có thể là do thực tế phần lớn hàng hóa không có điểm đến tại Trung Đông vẫn đang được vận chuyển như kỳ vọng, và do đó tỷ lệ khai thác đội tàu vẫn duy trì ở mức cao.”

Lệnh ngừng bắn được thống nhất khi thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng năng lượng trên toàn khu vực ước tính đã tiêu tốn hơn 25 tỷ USD để sửa chữa, theo đánh giá ban đầu của Rystad Energy vào cuối tháng Ba.

“Chi tiêu có khả năng sẽ được thúc đẩy chủ yếu bởi mảng kỹ thuật và xây dựng, tiếp theo là thiết bị và vật liệu,” công ty tư vấn năng lượng có trụ sở tại Na Uy cho biết trong một bài bình luận.

Giá cước MPV vẫn ổn định bất chấp sự gián đoạn Giá cước hàng ngày cho tàu MPV HL “F-Type” trọng tải 12.500 dwt với hợp đồng thuê định hạn từ 6 đến 12 tháng.

Các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran đã gây ra thiệt hại trên diện rộng đối với các nhà máy lọc dầu, nhà máy khí đốt và hóa dầu tại các quốc gia láng giềng bao gồm Qatar, Kuwait, Ả Rập Xê-út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain.

Tương tự, các nhiệm vụ ném bom của Mỹ và Israel đã nhắm vào ngành năng lượng và hóa chất của Iran, đặc biệt là mỏ khí South Pars và tổ hợp xuất khẩu dầu đảo Kharg của nước này.

Anurag Kumar, nhà phân tích nghiên cứu cấp cao về phân khúc tàu MPV tại Drewry Maritime Research, cho biết nhà máy lọc dầu SAMRAF và tổ hợp hóa dầu Al-Jubail ở Ả Rập Xê-út, mỏ khí Al Hosn của Abu Dhabi và nhà máy khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) Ras Laffan của Qatar nằm trong số các cơ sở bị nhắm mục tiêu.
“Chúng sẽ cần được sửa chữa, thay thế và trong một số trường hợp là tái thiết hoàn toàn,” Kumar chia sẻ với Journal of Commerce.

“Thép cấu trúc, bình áp lực, bộ trao đổi nhiệt, các bộ phận tuabin và các kiện hàng gia công nặng cấu thành nên cốt lõi của loại hàng hóa tái thiết này chính xác là phân khúc hàng hóa được phục vụ bởi lĩnh vực tàu MPV,” Kumar cho biết thêm.

Các bộ phận và module lớn hơn có khả năng sẽ được vận chuyển trên các tàu chở hàng trên boong (deck carrier), tạo đà tăng trưởng cho phân khúc này.

Tại Qatar, việc tái thiết hai dây chuyền sản xuất LNG tại Ras Laffan bị Iran phá hủy sẽ cần đến tàu chở hàng trên boong và tàu MPV để vận chuyển các loại hàng nặng và quá khổ, bao gồm các module LNG, máy nén, đường ống và thép cấu trúc, theo Kumar và Poisler. Các cuộc tấn công đã làm mất đi 17% năng lực sản xuất LNG của Ras Laffan.

Nhu cầu tàu MPV đến năm 2030
Công tác tái thiết cũng có khả năng diễn ra trong dài hạn, có tiềm năng hỗ trợ thị trường tàu MPV và tàu chở hàng trên boong cho đến cuối thập kỷ này.

Poisler cho biết nhà máy Ras Laffan có thể mất tới 5 năm để hoạt động hoàn toàn trở lại.

“Điều này là do các tuabin khí khung lớn cần thiết để cung cấp năng lượng cho các máy nén làm lạnh chính của LNG chỉ được cung cấp bởi ba nhà sản xuất thiết bị gốc trên toàn cầu, tất cả đều bước vào năm 2026 với tình trạng tồn đọng đơn hàng sản xuất khoảng từ hai đến bốn năm,” ông nói.

Cơ sở chuyển hóa khí thành chất lỏng (GTL) Pearl của Qatar cũng chịu thiệt hại trong các cuộc không kích vào ngày 20 tháng 3, dự kiến sẽ mất khoảng một năm để sửa chữa.

Kumar của Drewry cho biết chỉ riêng việc ngừng hoạt động tại Ras Laffan ước tính đã khiến QatarEnergy tổn thất khoảng 20 tỷ USD doanh thu mỗi năm. Ông cho biết công tác tái thiết trên khắp khu vực cũng sẽ thúc đẩy nhu cầu về khả năng xếp dỡ tại cảng tốt hơn và logistics tích hợp để xử lý hàng hóa cho tàu MPV và tàu chở hàng trên boong.

“Khi các dự án trở nên phức tạp hơn, các nhà thầu EPC [thiết kế, thu mua và xây dựng], các hãng tàu và các đơn vị vận hành cảng có thể sẽ cần hợp tác chặt chẽ với nhau hơn,” ông nói. “Trong trung và dài hạn, việc mở rộng và nâng cấp liên tục các cơ sở năng lượng của Qatar sẽ duy trì khối lượng hàng rời (breakbulk) ở mức cao.”

Quang Anh Logistics – Cùng Đối Tác Vươn Tới Những Tầm Cao Mới