PMI tháng 9 giảm còn 51,9 điểm, xuất khẩu và chi phí gây sức ép lên sản xuất

[DNTH]

Ngành sản xuất Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tháng thứ 15 liên tiếp, nhưng đà cải thiện chậm lại khi đơn hàng xuất khẩu giảm mạnh nhất 5 tháng, trong khi chi phí đầu vào tiếp tục tăng và doanh nghiệp khó tăng giá bán.

Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam do S&P Global công bố đạt 51,9 điểm trong tháng 9/2026, giảm từ mức 53,3 điểm trong tháng 8.

Dù vẫn cao hơn ngưỡng 50 điểm, mức PMI này cho thấy các điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện nhưng với tốc độ chậm hơn. Đây là tháng thứ 15 liên tiếp ngành sản xuất duy trì trong vùng tăng trưởng.

Sản lượng tiếp tục tăng đáng kể trong tháng 9, nối dài chuỗi tăng bắt đầu từ tháng 5/2025. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại so với tháng trước.

Theo S&P Global, đơn hàng mới tiếp tục là động lực hỗ trợ sản lượng khi các doanh nghiệp ghi nhận điều kiện thị trường cải thiện và khách hàng tăng lượng đặt mua. Dù vậy, tốc độ tăng đơn hàng mới đã xuống mức thấp nhất trong chuỗi tăng kéo dài 5 tháng.

Đáng chú ý, đơn hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp và ghi nhận mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4, cho thấy nhu cầu từ các thị trường quốc tế vẫn yếu.

Đà tăng chậm lại của đơn hàng mới cũng giúp các doanh nghiệp xử lý lượng công việc tồn đọng. Sau khi tăng trong hai tháng trước, khối lượng công việc chưa hoàn thành gần như không thay đổi trong tháng 9.

Trong khi đó, việc làm giảm tháng thứ hai liên tiếp. Các doanh nghiệp cho biết tình trạng nhân viên nghỉ việc diễn ra cùng quá trình tái cấu trúc, dù mức giảm nhân sự trong tháng tương đối nhỏ.

Hoạt động mua hàng vẫn tăng đáng kể khi doanh nghiệp tiếp tục bổ sung nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Việc đưa nguyên liệu vào sản xuất khiến tồn kho đầu vào tiếp tục giảm.

Các nhà sản xuất đồng thời đẩy mạnh giảm tồn kho thành phẩm, trong đó một số doanh nghiệp sử dụng dịch vụ giao hàng nhanh để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Kết quả, tồn kho thành phẩm giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ khi cuộc khảo sát bắt đầu vào tháng 3/2011.

Chi phí đầu vào tăng, giá bán khó tăng theo
Chuỗi cung ứng tiếp tục chịu thêm sức ép trong tháng 9 khi thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài nhẹ do các vấn đề liên quan đến vận tải quốc tế và thời tiết xấu.

Theo S&P Global, xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu và nhiên liệu tăng, trong khi chi phí vận chuyển cũng đi lên. Điều này khiến giá đầu vào của các nhà sản xuất tiếp tục tăng đáng kể, với tốc độ nhỉnh hơn tháng 8.

Dù vậy, mức tăng giá đầu vào vẫn thuộc nhóm thấp nhất trong vòng một năm qua.

Đáng chú ý, tốc độ tăng giá bán tiếp tục chậm lại tháng thứ năm liên tiếp và xuống mức thấp nhất kể từ tháng 6/2025. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang gặp khó trong việc chuyển phần chi phí gia tăng sang khách hàng.

Theo khảo sát của S&P Global, cạnh tranh gay gắt là một trong những yếu tố khiến các nhà sản xuất khó tăng giá bán, ngay cả khi chi phí đầu vào tiếp tục đi lên.

Niềm tin kinh doanh cải thiện
Bất chấp đà tăng trưởng chậm lại, triển vọng của các nhà sản xuất trong tháng 9 đã tích cực hơn. Kỳ vọng điều kiện thị trường cải thiện cùng kế hoạch tung sản phẩm mới giúp tâm lý kinh doanh đạt mức cao nhất kể từ tháng 2.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định môi trường quốc tế đang kìm hãm tốc độ tăng trưởng của ngành sản xuất Việt Nam.

“Số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới đã giảm, cuộc chiến tranh ở Trung Đông khiến chi phí nhiên liệu và dầu tiếp tục tăng, và hoạt động vận chuyển quốc tế chậm trễ đã góp phần làm thời gian giao hàng bị kéo dài.”

Dù vậy, ông Harker cho biết sản lượng vẫn tăng đáng kể và các doanh nghiệp lạc quan hơn về triển vọng sản lượng trong năm tới.

Bức tranh ngành sản xuất tháng 9 vì vậy cho thấy đà tăng trưởng vẫn được duy trì, nhưng động lực đang có sự phân hóa: sản lượng và nhu cầu mới tiếp tục hỗ trợ hoạt động sản xuất, trong khi xuất khẩu suy yếu và áp lực chi phí đang trở thành những lực cản đáng chú ý.