Triển vọng thương mại Việt Nam năm 2026: Duy trì tăng trưởng mạnh mẽ trong bối cảnh biến động toàn cầu.
-
Trong năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch Phát triển Kinh tế - Xã hội Việt Nam 2026-2030, xuất khẩu được kỳ vọng vẫn là một trong những động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh điều kiện thương mại toàn cầu thay đổi nhanh chóng và khó lường, cơ hội tăng trưởng không còn được phân bổ đồng đều, đòi hỏi ngành xuất nhập khẩu của Việt Nam phải chuyển sang giai đoạn phát triển chọn lọc hơn, ưu tiên chất lượng và tính bền vững.
Cơ hội luôn đi kèm với rủi ro cao hơn.
Bước sang năm 2026, nền kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục phục hồi, nhưng trên cơ sở không ổn định. Căng thẳng địa chính trị kéo dài, nợ công toàn cầu gia tăng và xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng tăng đang khiến môi trường thương mại quốc tế khó dự đoán hơn so với các giai đoạn trước.
Các nền kinh tế lớn ngày càng sử dụng các công cụ thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật và biện pháp bảo vệ thương mại một cách linh hoạt hơn để bảo vệ sản xuất trong nước. Đồng thời, các yêu cầu liên quan đến phát triển bền vững, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội đang dần trở thành “luật chơi mới” trong thương mại toàn cầu.
Quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng cũng đang diễn ra sâu rộng hơn. Các doanh nghiệp toàn cầu không còn chỉ tập trung vào các điểm đến có chi phí thấp, mà đang ưu tiên các quốc gia có môi trường chính sách ổn định, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và năng lực đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng. Kết quả là, dòng chảy thương mại và đầu tư trở nên chọn lọc hơn, trong khi cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu ngày càng gay gắt.
Trong bối cảnh này, Việt Nam, với nền kinh tế mở cửa cao, chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi những biến động bên ngoài, nhưng cũng có cơ hội tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu nếu tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, vị thế địa kinh tế và sự ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy nhiên, cơ hội không còn dành cho tất cả mọi người. Thị trường quốc tế đang trải qua quá trình sàng lọc nghiêm ngặt hơn, và chỉ những doanh nghiệp đáp ứng được tiêu chuẩn và chứng minh được khả năng cung ứng ổn định và minh bạch mới có thể duy trì thị phần.
Xu hướng thương mại năm 2026: Tăng trưởng sẽ gặp nhiều thách thức hơn.
Dựa trên những kết quả tích cực của năm 2025, Chính phủ đã đặt mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu khoảng 15-16% vào năm 2026, tương đương với quy mô xuất khẩu ước tính đạt 546-550 tỷ USD. Đây là một mục tiêu đầy tham vọng trong bối cảnh bất ổn thương mại toàn cầu vẫn tiếp diễn, phản ánh kỳ vọng mạnh mẽ vào xuất khẩu như một động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.Một xu hướng đáng chú ý trong năm 2026 là sự chuyển dịch rõ rệt từ tăng trưởng mở rộng sang tăng trưởng chuyên sâu hơn. Thay vì chỉ tập trung vào doanh thu, xuất khẩu đang hướng đến giá trị gia tăng, tỷ lệ nội địa hóa và sự tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Các ngành công nghiệp chế biến và sản xuất tiếp tục đóng vai trò cốt lõi, nhưng đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu kỹ thuật và trách nhiệm phát triển bền vững. Nhiều doanh nghiệp được yêu cầu tăng cường đầu tư vào công nghệ, nâng cấp quy trình sản xuất và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số để duy trì khả năng cạnh tranh.
Đồng thời, điểm yếu cơ cấu của xuất khẩu Việt Nam vẫn là sự phụ thuộc quá lớn vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và nguyên vật liệu nhập khẩu. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dễ bị gián đoạn, sự phụ thuộc này khiến hoạt động sản xuất và xuất khẩu dễ bị tổn thương trước các cú sốc từ bên ngoài.
Về phía nhập khẩu, năm 2026 dự kiến sẽ chứng kiến sự chuyển biến tích cực về cấu trúc. Nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ cao và nguyên vật liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế phục vụ sản xuất xuất khẩu có khả năng tăng lên, phản ánh xu hướng đầu tư vào năng lực sản xuất dài hạn thay vì chế biến ngắn hạn.
Song song đó, thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics kỹ thuật số và ứng dụng công nghệ trong quản lý chuỗi cung ứng tiếp tục mở rộng, tạo ra thêm các kênh tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, những cơ hội này chỉ có thể được hiện thực hóa đầy đủ khi các doanh nghiệp có đủ năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn và xây dựng thương hiệu.
Ngành công nghiệp chế biến và sản xuất được dự báo sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ chốt trong lĩnh vực xuất khẩu của Việt Nam đến năm 2026.Tăng trưởng phải dựa trên năng lực thực tế.
Nhận xét về triển vọng hoạt động xuất nhập khẩu năm 2026, ông Nguyễn Anh Sơn, Tổng Giám đốc Cục Ngoại thương thuộc Bộ Công Thương, cho biết hoạt động xuất nhập khẩu đã bước vào giai đoạn mới, trong đó cơ hội và thách thức đan xen chặt chẽ hơn so với những năm trước.
Theo ông, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% là đầy thách thức, nhưng vẫn có thể đạt được nếu xác định đúng các ưu tiên. Những ưu tiên đó bao gồm phát triển sản xuất trong nước, gia tăng giá trị gia tăng và từng bước chuyển từ gia công sang sản xuất và xuất khẩu thực chất.
Ông nhấn mạnh rằng việc xây dựng chuỗi cung ứng nội địa và tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước, khu vực đầu tư nước ngoài và các tập đoàn toàn cầu là chìa khóa để nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc từ bên ngoài.
Đồng thời, các rào cản thương mại thế hệ mới - đặc biệt là các tiêu chuẩn môi trường, yêu cầu phát triển bền vững và các biện pháp bảo vệ thương mại - dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng trong năm 2026. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc tiếp cận thông tin thị trường, tuân thủ các tiêu chuẩn và nâng cao năng lực quản lý rủi ro.
“Xuất khẩu của Việt Nam không thể duy trì tốc độ tăng trưởng cao nếu chỉ dựa vào sự phục hồi ngắn hạn của thị trường. Tăng trưởng bền vững phải dựa trên năng lực thực sự của doanh nghiệp và khả năng thích ứng linh hoạt với những biến động thương mại toàn cầu”, ông Nguyễn Anh Sơn cho biết.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản xuất, đa dạng hóa thị trường tiếp tục được xem là một hướng đi quan trọng. Việc sử dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, kết hợp với việc mở rộng sang các thị trường mới như Trung Đông, châu Phi và Nam Á, được kỳ vọng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống hạn chế.
Năm 2026 không chỉ là năm đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng về kim ngạch xuất khẩu, mà còn là năm then chốt để tái cấu trúc hoạt động xuất nhập khẩu theo hướng bền vững, hiệu quả và sâu rộng hơn. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, ngành thương mại Việt Nam chỉ có thể tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng bằng cách chuyển từ “tăng trưởng nhanh” sang “tăng trưởng ổn định”, từ mở rộng quy mô sang giá trị cao hơn và tự chủ hơn. Đây không chỉ là yêu cầu cho năm 2026 mà còn là nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của nền kinh tế.
Quang Anh Logistics – Cùng Đối Tác Vươn Tới Những Tầm Cao Mới