IEA: Thế giới cần 240 tỷ USD để giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz
-
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính thế giới cần khoảng 240 tỷ USD để phát triển các tuyến đường ống thay thế và mở rộng nguồn cung dầu từ những khu vực khác, qua đó giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu trước khi chiến sự Iran bùng phát.
“Thế giới có thể xoay xở mà không cần eo biển Hormuz. Điều này khó khăn, nhưng có thể thực hiện được”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành IEA, nhận định.
Theo báo cáo Triển vọng Năng lượng Thế giới, trong tổng vốn đầu tư ước tính 240 tỷ USD, khoảng 40 tỷ USD dành cho xây dựng các tuyến đường ống mới, phần còn lại được sử dụng để phát triển các mỏ dầu tại những khu vực khác trên thế giới.
IEA dẫn chứng tuyến đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia, cho phép nước này chuyển hướng xuất khẩu dầu sang Biển Đỏ, đã giúp hạn chế thiệt hại khoảng 60 tỷ USD trong những tháng đầu chiến sự.
Các tuyến đường ống mới tại Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Iraq có thể nâng công suất vận chuyển dầu thô không đi qua eo biển Hormuz lên khoảng 15 triệu thùng/ngày.
Kết hợp với xu hướng nhu cầu dầu suy giảm và sản lượng gia tăng tại các khu vực khác, lượng dầu vận chuyển qua Hormuz được dự báo có thể giảm từ khoảng 20 triệu thùng/ngày trước chiến sự xuống còn 2 triệu thùng/ngày vào năm 2035.
Tuy nhiên, Qatar – một trong những nhà sản xuất LNG lớn nhất thế giới – hiện chưa có tuyến xuất khẩu LNG thay thế tương đương. Đây vẫn là điểm nghẽn đáng kể trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này.
Nhu cầu dầu khí có thể thay đổi sau khủng hoảng
Theo IEA, các khoản đầu tư vào hạ tầng năng lượng thay thế sẽ diễn ra trong bối cảnh triển vọng thị trường dầu khí toàn cầu còn nhiều bất định. Những quốc gia chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng có thể điều chỉnh chiến lược nhập khẩu và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch từ bên ngoài.
Thay vào đó, các nước có thể đẩy mạnh khai thác nguồn năng lượng trong nước, bao gồm than đá, điện hạt nhân và năng lượng tái tạo; đồng thời tăng tốc điện khí hóa giao thông và hệ thống sưởi.
Trong kịch bản duy trì các chính sách hiện hành, IEA dự báo nhu cầu dầu mỏ toàn cầu tăng từ khoảng 102 triệu thùng/ngày năm 2026 lên 114 triệu thùng/ngày vào năm 2050.
Ngược lại, nếu các quốc gia phản ứng mạnh mẽ trước cuộc khủng hoảng bằng cách thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, nhu cầu dầu mỏ có thể giảm xuống còn 85 triệu thùng/ngày vào năm 2050.
Ông Fatih Birol cho rằng các chính phủ sẽ phải cân nhắc giữa mục tiêu giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu và cơ hội tận dụng nguồn dầu giá rẻ nếu thị trường chuyển sang trạng thái dư cung sau chiến sự.
Trong bối cảnh đó, thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được đánh giá đối mặt với nhiều rủi ro. Các nhà sản xuất, dẫn đầu là Mỹ và Qatar, đang lên kế hoạch đầu tư hàng trăm tỷ USD để mở rộng công suất trong những thập kỷ tới, với kỳ vọng nhu cầu tăng mạnh, đặc biệt tại châu Á.
Tuy nhiên, các quốc gia châu Á ngày càng thận trọng với sự phụ thuộc vào nguồn khí đốt nhập khẩu sau những đợt gián đoạn nguồn cung gần đây.
IEA ước tính công suất LNG dư thừa toàn cầu có thể lên tới 260 tỷ m³/năm vào năm 2035 nếu các nước châu Á giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Con số này tương đương gần 80% lượng khí đốt tiêu thụ hằng năm của Liên minh châu Âu (EU).
Sau hai cuộc khủng hoảng khí đốt lớn trong vòng 4 năm, nhiều quốc gia châu Á cũng trở nên dè dặt hơn với các dự án cảng nhập khẩu LNG và đường ống mới.
“Nguồn cung LNG sắp tăng mạnh, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu có người mua hay không”, ông Birol nhận định.