Chính phủ đề xuất đầu tư 3 tuyến cao tốc hơn 162.000 tỷ đồng, dự kiến khởi công cuối năm 2027
-
Ba dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có tổng chiều dài khoảng 430,5 km, với tổng mức đầu tư sơ bộ 162.393 tỷ đồng. Các dự án dự kiến khởi công vào cuối năm 2027 và cơ bản hoàn thành năm 2030.
Sáng 7/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội chủ trương đầu tư 3 dự án xây dựng đường bộ cao tốc, gồm Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong), Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (đoạn qua địa phận tỉnh Sơn La).
Theo đề xuất của Chính phủ, tổng chiều dài 3 tuyến cao tốc khoảng 430,5 km, được đầu tư quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế từ 80-100 km/h. Tổng mức đầu tư sơ bộ của các dự án là 162.393 tỷ đồng.
Trong đó, vốn ngân sách Trung ương dự kiến bố trí 158.342 tỷ đồng, còn ngân sách địa phương tham gia 4.051 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2030, Chính phủ dự kiến cân đối khoảng 119.398 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương để triển khai các dự án.
Ba tuyến cao tốc có tổng vốn đầu tư hơn 162.000 tỷ đồng
Cụ thể, cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong) có chiều dài khoảng 119 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 50.990 tỷ đồng.
Cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài khoảng 132 km, với tổng vốn đầu tư dự kiến 48.283 tỷ đồng.
Trong khi đó, cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (địa phận tỉnh Sơn La) có chiều dài khoảng 179,5 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 63.120 tỷ đồng. Đây là dự án có quy mô vốn lớn nhất trong 3 tuyến được đề xuất.
Các dự án đều đi qua khu vực miền núi, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, nhiều khu vực biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, việc đầu tư các tuyến cao tốc được kỳ vọng góp phần cải thiện kết nối giao thông liên vùng, giảm chi phí vận tải, thúc đẩy giao thương và thu hút đầu tư.
Đầu tư công thay vì BOT do khó bảo đảm khả năng hoàn vốn
Về phương thức đầu tư, Chính phủ cho biết đã nghiên cứu phương án đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng BOT. Tuy nhiên, ngay cả khi Nhà nước hỗ trợ khoảng 50-70% tổng mức đầu tư, các dự án vẫn không xác định được thời gian hoàn vốn hoặc không bảo đảm tính khả thi về tài chính.
Bên cạnh đó, các tuyến đường có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh tại những địa bàn miền núi, biên giới. Do đó, Chính phủ đề xuất triển khai cả 3 dự án theo hình thức đầu tư công.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra nhất trí với sự cần thiết đầu tư và phương thức đầu tư công đối với cả 3 dự án.
Ủy ban cũng thống nhất rằng phương án BOT chưa bảo đảm tính khả thi về tài chính do thời gian hoàn vốn quá dài hoặc không thể xác định. Việc sử dụng vốn đầu tư công được đánh giá phù hợp với tính chất và mục tiêu kết nối hạ tầng của các tuyến cao tốc.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt là tốc độ thiết kế. Trong đó, có ý kiến đề xuất nghiên cứu phương án thiết kế tốc độ 100 km/h nhằm bảo đảm tầm nhìn dài hạn và hiệu quả khai thác.
Dự kiến khởi công cuối năm 2027, hoàn thành năm 2030
Theo kế hoạch, công tác chuẩn bị đầu tư 3 dự án sẽ được thực hiện trong giai đoạn 2026-2027. Chính phủ đặt mục tiêu khởi công xây dựng vào cuối năm 2027, cơ bản hoàn thành các dự án trong năm 2030 và chính thức đưa vào khai thác từ năm 2031.
Dù vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý áp lực giải ngân vốn đầu tư công rất lớn, đặc biệt trong những năm cuối giai đoạn 2026-2030. Riêng nhu cầu vốn ngân sách Trung ương dự kiến bố trí cho 3 dự án lên tới 119.398 tỷ đồng.
Nếu tiến độ phân bổ và giải ngân không được kiểm soát tốt, nguy cơ kéo dài thời gian hoàn thành sang giai đoạn đầu tư công 2031-2035 có thể xảy ra.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát kỹ các cơ chế, chính sách đặc thù, chỉ áp dụng những nội dung thực sự cần thiết, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm công khai, minh bạch, tránh thất thoát và lãng phí vốn đầu tư công.