NHNN yêu cầu giảm ít nhất 0,5% lãi suất huy động, ngân hàng không tuân thủ có thể bị siết room tín dụng
-
Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời phấn đấu giảm 1,5–2 điểm phần trăm/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Ngân hàng không thực hiện nghiêm chỉ đạo có thể bị điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
Yêu cầu trên được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đưa ra tại Văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Theo đó, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận để triển khai đồng bộ các giải pháp giảm lãi suất, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý hơn.
Trước mắt, các ngân hàng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. NHNN đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng không chạy đua tăng lãi suất huy động, không cạnh tranh thiếu lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ.
Ở chiều cho vay, các ngân hàng được yêu cầu triển khai các giải pháp giảm lãi suất đối với khách hàng, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, với mức giảm 1,5–2 điểm phần trăm/năm.
Động thái này được đưa ra sau cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ ngày 16/10, trong đó Chính phủ yêu cầu triển khai thực chất các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, hướng dòng vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất có thể bị giảm room tín dụng
Đáng chú ý, NHNN gắn việc thực hiện các yêu cầu về lãi suất với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của từng tổ chức tín dụng, tạo thêm sức ép để các ngân hàng triển khai chỉ đạo trong những tháng cuối năm.
Theo văn bản, từ nay đến hết năm 2026, các tổ chức tín dụng không tuân thủ chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, làm gia tăng rủi ro, có thể bị xử lý theo quy định.
Tùy tính chất và mức độ vi phạm, rủi ro, NHNN có thể điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026; giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027; hoặc yêu cầu tổ chức tín dụng áp dụng một hay một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
Như vậy, việc giảm lãi suất không chỉ là yêu cầu về điều hành kinh doanh mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dư địa mở rộng tín dụng của các ngân hàng. Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng vào cuối năm, nguy cơ bị thu hẹp room tín dụng có thể tạo áp lực đáng kể đối với những tổ chức không thực hiện nghiêm chỉ đạo.
Ưu tiên vốn cho sản xuất, kinh doanh, kiểm soát chặt tín dụng rủi ro
Song song với yêu cầu giảm lãi suất, NHNN tiếp tục định hướng dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng mới.
Nguồn vốn được khuyến khích tập trung vào các công trình, dự án trọng điểm có tính khả thi; khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục – đào tạo và công nghiệp văn hóa.
Đối với các dự án có quy mô vốn lớn, các ngân hàng được yêu cầu tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng. Tuy nhiên, NHNN nhấn mạnh việc mở rộng cho vay phải đi đôi với kiểm soát chất lượng tín dụng, không hạ thấp tiêu chuẩn cho vay hoặc đánh đổi an toàn để tăng trưởng dư nợ.
Ở chiều ngược lại, tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và nhóm khách hàng liên quan phải được kiểm soát chặt chẽ.
Các tổ chức tín dụng cần theo dõi mức độ tập trung vốn vào từng khách hàng, nhóm khách hàng liên quan và các dự án quy mô lớn; đồng thời giám sát diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho tại các dự án và hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp.
Hoạt động cấp tín dụng phục vụ góp vốn, mua hoặc nhận chuyển nhượng phần vốn góp, mua cổ phần tại doanh nghiệp chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM cũng thuộc diện cần kiểm soát chặt.
Tăng giám sát nợ xấu, yêu cầu phản ánh đúng chất lượng tín dụng
Bên cạnh kiểm soát dòng vốn, NHNN yêu cầu các ngân hàng theo dõi sát diễn biến nợ nhóm 2, nợ xấu, nợ ngoại bảng, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro và nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
Đối với những tổ chức tín dụng có quy mô hoặc tốc độ gia tăng nợ xấu cao, cơ quan quản lý yêu cầu rà soát nguyên nhân, đánh giá rủi ro và triển khai biện pháp xử lý kịp thời.
Các ngân hàng phải thực hiện đầy đủ việc phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng; không che giấu nợ xấu hoặc trì hoãn ghi nhận rủi ro.
Thông qua các yêu cầu đồng thời về giảm lãi suất, định hướng tín dụng và kiểm soát rủi ro, NHNN đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn, nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Bài toán đối với các tổ chức tín dụng trong thời gian tới là cân đối giữa giảm chi phí vốn cho nền kinh tế, duy trì hiệu quả kinh doanh và kiểm soát chất lượng tài sản, trong khi dư địa tăng trưởng tín dụng có thể bị thu hẹp nếu không đáp ứng các yêu cầu điều hành.
