Cập Nhật Chiến Sự Vùng Vịnh: Eo Biển Hormuz Mở “Hành Lang Kiểm Soát”, Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu Vẫn Chưa Thoát Áp Lực

[ShippingHuman]

1. Hormuz “mở cửa có điều kiện” – tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ để thị trường yên tâm
Sau gần một tháng gần như tê liệt hoàn toàn vì xung đột Iran – Israel – Mỹ, lưu lượng tàu thuyền qua Eo biển Hormuz bắt đầu có dấu hiệu phục hồi. Tuy nhiên, thay vì mở cửa toàn diện, Iran lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn khi triển khai cơ chế “quá cảnh có kiểm soát” đối với một số quốc gia nhất định.

Động thái này phần nào giúp thị trường bớt căng thẳng, nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây chưa phải là tín hiệu của sự ổn định. Khi một tuyến vận tải huyết mạch toàn cầu bị kiểm soát theo kiểu chọn lọc, rủi ro không giảm mà chỉ chuyển từ dạng “đóng hoàn toàn” sang “mở nhưng không chắc chắn”.

2. Lưu lượng phục hồi nhưng vẫn ở mức cực thấp so với trước xung đột
Dữ liệu hàng hải cho thấy đã có khoảng 20 tàu vượt qua eo biển thành công kể từ ngày 28/03, riêng ngày 30/03 ghi nhận 6 tàu hoàn tất hành trình với tín hiệu AIS đầy đủ. Đây là con số mang tính biểu tượng nhiều hơn là phục hồi thực sự.

Nếu so với thời điểm trước xung đột, tổng lưu lượng hiện tại vẫn giảm hơn 90%, một mức sụt giảm cực lớn đối với tuyến đường từng chiếm khoảng 20% lưu lượng năng lượng toàn cầu. Điều này đồng nghĩa với việc chuỗi cung ứng vẫn đang vận hành trong trạng thái thiếu hụt nghiêm trọng.

3. Danh sách quốc gia được phép quá cảnh phản ánh rõ yếu tố địa chính trị
Không phải mọi quốc gia đều có thể đi qua Hormuz ở thời điểm hiện tại. Iran chỉ cho phép tàu từ một số nước như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Iraq, Pakistan cùng một số quốc gia Đông Nam Á như Malaysia và Thái Lan được lưu thông sau các cuộc đàm phán riêng lẻ.

Điều này cho thấy rõ một thực tế rằng logistics giờ đây không còn đơn thuần là câu chuyện vận tải, mà bị chi phối mạnh bởi quan hệ ngoại giao. Với các doanh nghiệp, việc lựa chọn tuyến đường hay đối tác vận chuyển giờ phải tính thêm yếu tố “quốc tịch tàu” và “liên minh chính trị”.

4. Những chuyến tàu đầu tiên mở lại hành lang nhưng mang tính thử nghiệm nhiều hơn thương mại
Một số tàu lớn đã bắt đầu di chuyển qua eo biển như hai tàu container của Cosco hay các tàu LPG từ Ấn Độ cập cảng an toàn. Ngoài ra, tàu chở dầu từ Thái Lan cũng đã rời khu vực thành công với khối lượng lên tới 1 triệu thùng dầu thô.

Dù vậy, những chuyến đi này vẫn mang tính “thăm dò thị trường” hơn là vận hành bình thường. Các hãng tàu đang quan sát phản ứng của thị trường, mức độ an toàn và chi phí phát sinh trước khi quyết định có quay lại tuyến Hormuz hay không.

5. Rủi ro an ninh vẫn ở mức cao, buộc doanh nghiệp phải phòng thủ nhiều lớp
Chỉ một ngày sau khi có tín hiệu phục hồi, một tàu chở dầu của Kuwait đã bị tấn công bằng máy bay không người lái tại Dubai, gây cháy và làm dấy lên lo ngại về tràn dầu. Sự kiện này là lời nhắc rõ ràng rằng Hormuz chưa hề “an toàn trở lại”.

Trong bối cảnh đó, nhiều tàu buộc phải tắt tín hiệu AIS hoặc đi sát các vùng lãnh hải được cho là ít rủi ro hơn. Tuy nhiên, việc này lại làm giảm tính minh bạch trong vận hành và tăng thêm nguy cơ va chạm, sai lệch hành trình hoặc sự cố không kiểm soát.

6. Các hãng tàu lớn vẫn chọn đi vòng – bài toán chi phí vs rủi ro
Dù có tín hiệu mở lại, các “ông lớn” như Maersk hay Hapag-Lloyd vẫn chưa quay lại tuyến Hormuz. Thay vào đó, họ tiếp tục lựa chọn phương án đi vòng qua Châu Phi, chấp nhận kéo dài hành trình thêm hàng nghìn hải lý.

Đây là quyết định mang tính chiến lược hơn là chi phí. Bởi trong bối cảnh rủi ro chiến tranh và bảo hiểm tăng mạnh, việc đi vòng tuy tốn nhiên liệu hơn nhưng lại giúp doanh nghiệp kiểm soát được biến động và tránh các tình huống “đóng cửa đột ngột”.

7. Giá dầu biến động mạnh, áp lực lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng
Giá dầu Brent đã có thời điểm chạm mốc 126 USD/thùng, tăng mạnh so với giai đoạn trước xung đột. Dù hiện tại có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường vẫn chưa thực sự ổn định do nguồn cung chưa được khôi phục hoàn toàn.

Việc Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% năng lượng toàn cầu – bị gián đoạn đã tạo ra cú sốc lớn nhất kể từ thập niên 1970. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngành năng lượng mà còn lan sang chi phí logistics, sản xuất và giá thành hàng hóa trên toàn cầu.

8. Ấn Độ và các nền kinh tế lớn bắt đầu kích hoạt cơ chế phòng vệ
Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc 12–15% nguồn dầu nhập khẩu qua Hormuz, đã nhanh chóng triển khai các biện pháp giảm thiểu tác động. Việc cắt giảm thuế nhiên liệu và tìm nguồn cung thay thế là những bước đi nhằm giữ ổn định thị trường nội địa.

Đáng chú ý, việc nối lại nhập khẩu dầu từ Iran theo cơ chế miễn trừ cho thấy các quốc gia đang linh hoạt hơn trong chính sách năng lượng. Khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn, yếu tố “nguyên tắc” đôi khi phải nhường chỗ cho “tính thực tế”.

9. Đàm phán Mỹ – Iran vẫn bế tắc, rủi ro dài hạn chưa thể loại bỏ
Ở cấp độ vĩ mô, mọi kỳ vọng về việc ổn định tuyến Hormuz vẫn phụ thuộc vào kết quả đàm phán giữa Mỹ và Iran. Dù phía Mỹ cho rằng các cuộc trao đổi đang diễn ra tích cực, Iran lại phủ nhận hoàn toàn khả năng đàm phán.

Sự mâu thuẫn này cho thấy nguy cơ xung đột leo thang vẫn còn hiện hữu. Một kế hoạch ngừng bắn được đề xuất với 15 điểm, bao gồm mở lại eo biển và hạn chế chương trình hạt nhân, nhưng chưa có dấu hiệu đạt được đồng thuận.

10. Góc nhìn từ doanh nghiệp: Linh hoạt là yếu tố sống còn trong giai đoạn hiện tại
Từ góc nhìn thực tế, việc Hormuz mở lại một phần không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể quay lại vận hành như cũ. Thay vào đó, bài toán lúc này là xây dựng kịch bản đa tuyến, đa phương thức và giảm phụ thuộc vào một hành lang duy nhất.

Các đơn vị như QALogistics đang tập trung hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá rủi ro tuyến đường, tối ưu chi phí và kết hợp linh hoạt giữa đường biển, đường hàng không và đường bộ. Trong bối cảnh biến động liên tục, ai thích ứng nhanh hơn sẽ là người giữ được lợi thế.

Kết luận
Việc Iran mở “hành lang kiểm soát” tại Eo biển Hormuz là một bước đi mang tính chiến thuật, giúp giảm áp lực tức thời nhưng chưa thể giải quyết gốc rễ vấn đề. Chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn đang vận hành trong trạng thái mong manh, nơi mỗi quyết định đều phải cân bằng giữa chi phí và rủi ro.

Trong bức tranh đó, logistics không còn là ngành vận chuyển đơn thuần mà đã trở thành một phần của bài toán địa chính trị toàn cầu. Và trong cuộc chơi này, sự chủ động và linh hoạt sẽ quyết định ai là người đi tiếp.

Quang Anh Logistics – Cùng Đối Tác Vươn Tới Những Tầm Cao Mới