Cửa khẩu thông minh Lạng Sơn: Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới vận hành trong quý I/2027
-
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu tỉnh Lạng Sơn đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, phối hợp với các bộ, ngành tháo gỡ vướng mắc về pháp lý, kỹ thuật và tổ chức vận hành, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh trong quý I/2027.
Tại cuộc họp với tỉnh Lạng Sơn và các bộ, ngành liên quan sáng 19/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh việc xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại.
Đối với các mặt hàng nông sản, thủy sản, rút ngắn thời gian thông quan còn góp phần bảo đảm chất lượng, giá trị hàng hóa và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.
Theo Phó Thủ tướng, để mô hình cửa khẩu thông minh vận hành hiệu quả, Việt Nam và Trung Quốc cần bảo đảm kết nối đồng bộ về hạ tầng, cơ sở dữ liệu, hành lang pháp lý và quy trình vận hành.
Ghi nhận nỗ lực của tỉnh Lạng Sơn, lãnh đạo Chính phủ đồng thời chỉ rõ tiến độ triển khai giai đoạn 1 vẫn chậm so với yêu cầu. Phó Thủ tướng đề nghị địa phương làm rõ từng khó khăn, vướng mắc và kiến nghị cụ thể đối với các bộ, ngành để xác định giải pháp xử lý, tránh kéo dài thời gian thực hiện.
“Coi như đây là nhiệm vụ của quốc gia, chứ không phải coi đây là nhiệm vụ của Lạng Sơn”, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.
Hạ tầng chậm tiến độ, vướng mắc về cơ chế vận hành
Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn Đinh Hữu Học cho biết địa phương đã triển khai các nhiệm vụ theo Quyết định số 865/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành điều chỉnh các quy hoạch liên quan và thúc đẩy đầu tư hạ tầng phục vụ mô hình cửa khẩu thông minh.
Trong hợp tác với Trung Quốc, hai bên đã ký biên bản ghi nhớ về cơ chế gặp gỡ, trao đổi định kỳ và xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh; đồng thời tổ chức thử nghiệm phương tiện vận chuyển hàng hóa tự hành AGV và IGV tại hai tuyến đường chuyên dụng thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan.
Tại khu vực mốc 1088/2-1089, hai bên đã thử nghiệm thành công xe AGV vận chuyển hàng hóa qua biên giới vào ban đêm, sau đó tiếp tục thử nghiệm vào ban ngày. Tổng cộng, phương tiện AGV đã vận chuyển an toàn 71 chuyến hàng từ Pò Chài (Trung Quốc) về bãi xe Bảo Nguyên (Việt Nam).
Tại khu vực mốc 1119-1120, việc thử nghiệm 3 xe IGV cũng được thực hiện thành công ngày 12/2/2026.
Về hạ tầng, tuyến đường chuyên dụng tại khu vực mốc 1119-1120 đã được mở rộng từ 4 lên 6 làn và đưa vào sử dụng từ tháng 11/2025. Các hạng mục chính của giai đoạn mở rộng từ 6 lên 14 làn đã cơ bản hoàn thành. Tỉnh Lạng Sơn cam kết hoàn thành phần đường thuộc trách nhiệm địa phương trong tháng 10/2026.
Tuy nhiên, khu vực này vẫn cần hoàn thiện hệ thống bến bãi và thiết bị bốc xếp container tự động do doanh nghiệp đầu tư. Dự án ngoài ngân sách hiện mới triển khai san gạt mặt bằng, chậm tiến độ do những khó khăn trước đó trong lựa chọn nhà đầu tư và thực hiện thủ tục đất đai.
Tại khu vực mốc 1088/2-1089, dự án mở rộng đường chuyên dụng, bao gồm hạng mục cầu, cũng chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ. Lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn nhận trách nhiệm về việc triển khai các công trình hạ tầng còn chậm, nhất là những dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.
Bên cạnh hạ tầng, việc hoàn thiện cơ chế pháp lý và điều kiện kỹ thuật để vận hành mô hình mới cũng là yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo của tỉnh, Nghị định số 236/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 128/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính đã tạo cơ sở quan trọng cho quá trình triển khai Đề án. Dù vậy, một số nội dung hướng dẫn áp dụng vẫn cần được làm rõ.
Các vướng mắc tập trung vào quy định đối với phương tiện không người lái qua biên giới, thủ tục đăng ký và cấp phép lưu hành, chứng nhận an toàn kỹ thuật, cơ chế giám sát và xử lý sự cố. Việc kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước cũng cần tiếp tục thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, phương thức kết nối, quản lý, khai thác và bảo vệ dữ liệu.
Những điểm nghẽn này đòi hỏi sự phối hợp giữa địa phương và các bộ, ngành nhằm bảo đảm các điều kiện vận hành được hoàn thiện đồng bộ với tiến độ xây dựng hạ tầng.
Các bộ, ngành phối hợp xử lý từng điểm nghẽn
Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành khẳng định sẵn sàng phối hợp với tỉnh Lạng Sơn để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ Đề án.
Về pháp lý, Bộ Tư pháp và Bộ Xây dựng đề nghị địa phương xác định cụ thể những quy định còn vướng mắc để có phương án xử lý phù hợp. Đối với phương tiện AGV, IGV, các cơ quan liên quan đề xuất rà soát quy định chuyên ngành, phạm vi áp dụng Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam - Trung Quốc năm 1994 và tiếp tục trao đổi với phía Trung Quốc.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết các điều kiện về pháp lý và nhân lực trong lĩnh vực hải quan đã được chuẩn bị. Bộ cũng xây dựng phương án kết nối, trao đổi dữ liệu với phía Trung Quốc, đồng thời bố trí thiết bị kiểm tra, giám sát hàng hóa để sẵn sàng phục vụ hoạt động của cửa khẩu thông minh.
Bộ Quốc phòng đã hoàn thành việc bố trí lực lượng, phương tiện theo nhiệm vụ được giao. Thượng tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, đề nghị tỉnh Lạng Sơn rà soát toàn diện quá trình triển khai, làm rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, đồng thời xác định cụ thể các khó khăn cần xử lý.
Đại diện Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan cũng khẳng định tiếp tục hỗ trợ địa phương hoàn thiện điều kiện về cấp phép hoạt động phương tiện thông minh, an ninh mạng, tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối hệ thống.
Các bộ, ngành đề nghị Lạng Sơn xây dựng tiến độ tổng thể theo từng hạng mục, xác định rõ công việc trọng tâm, điểm nghẽn, nguyên nhân chậm trễ và thời hạn hoàn thành. Việc thành lập tổ công tác liên ngành được xem là giải pháp để tăng cường phối hợp, xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh.
Theo yêu cầu đặt ra, những nội dung thuộc thẩm quyền của bộ, ngành nào cần được trao đổi và giải quyết trực tiếp với cơ quan đó; các kiến nghị phải cụ thể, gắn với trách nhiệm xử lý, tránh tình trạng chung chung, kéo dài.
Thành lập tổ công tác liên ngành trước ngày 25/10
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn không chỉ là nhiệm vụ của địa phương mà còn gắn với việc thực hiện các cam kết hợp tác giữa lãnh đạo cấp cao Việt Nam và Trung Quốc, góp phần tạo thuận lợi thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành căn cứ kiến nghị của tỉnh Lạng Sơn và nội dung đã thống nhất tại cuộc họp, khẩn trương có văn bản chính thức trả lời, hướng dẫn địa phương. Các nội dung hướng dẫn cần xác định rõ trách nhiệm, phương án thực hiện và tiến độ xử lý.
Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, tỉnh Lạng Sơn cần chủ động tổng hợp, đề xuất các bộ, ngành xem xét. Riêng khó khăn về nguồn lực đầu tư, địa phương phải có kiến nghị cụ thể gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét.
Phó Thủ tướng đồng ý thành lập tổ công tác liên ngành do lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn làm tổ trưởng, với sự tham gia của cán bộ cấp vụ, cục thuộc các bộ, ngành liên quan. Việc thành lập tổ công tác phải hoàn thành trước ngày 25/10/2026.
Về tiến độ triển khai, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tỉnh Lạng Sơn đẩy nhanh hơn nữa việc thực hiện các dự án hạ tầng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để xử lý dứt điểm những vướng mắc về cơ chế, kỹ thuật và tổ chức vận hành, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 Đề án trong quý I/2027.
Chính phủ và các bộ, ngành sẽ hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn theo chức năng, nhiệm vụ. Tuy nhiên, tỉnh Lạng Sơn phải phát huy vai trò chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện, bảo đảm tiến độ và kết quả cụ thể đối với từng hạng mục của Đề án.