Cơ chế trừng phạt nhất trong các trò chơi khó hiện đại
-
Cơ chế trừng phạt nhất trong các trò chơi khó hiện đại
Những trò chơi điện tử khó như Demon's Souls và Hollow Knight thử thách sự kiên nhẫn, độ chính xác và sức bền của người chơi bằng các cơ chế rủi ro - phần thưởng.
Đến năm 2026, cuộc tranh luận về những trò chơi điện tử khó vẫn chỉ ngày càng sôi nổi hơn. Những người hâm mộ lớn lên cùng kỷ nguyên NES khắc nghiệt vẫn nhớ các tựa game như Battletoads, Ninja Gaiden, và thậm chí cả Super Mario Bros. có thể thử thách đến mức nào. Vào thời đó, độ khó ấy thường bị xem là một yêu cầu gây bực bội hơn là một điểm bán hàng. Tuy nhiên, ngày nay, một nhóm người chơi hardcore lại tôn vinh những trò chơi đòi hỏi sự kiên nhẫn, độ chính xác và sức bền. Thế nhưng không phải cơ chế khó nào cũng đem lại cảm giác công bằng. Một số hệ thống tạo ra thử thách bằng rủi ro và phần thưởng, trong khi những hệ thống khác lại có vẻ khắc nghiệt một cách không cần thiết. Điều gì khiến một trò chơi khó nhưng vẫn công bằng? Vì sao một số lựa chọn thiết kế lại đẩy người chơi ra xa thay vì kéo họ chìm sâu hơn vào trải nghiệm?
Những trò chơi khó hiện đại mang nợ rất nhiều từ Demon's Souls. Tựa action RPG của FromSoftware không phải là người tạo ra độ khó, nhưng đã định nghĩa lại nó. Cơ chế tai tiếng nhất là mất tiến trình khi chết. Hạ gục kẻ địch sẽ nhận được Souls, có thể dùng để tăng cấp hoặc mua vật phẩm. Khi người chơi chết, số Souls đó sẽ còn lại ở nơi tử trận. Nếu người chơi chết thêm lần nữa trước khi lấy lại chúng, số tiền tệ ấy sẽ biến mất vĩnh viễn. Vòng lặp này tạo ra sức hút cảm xúc rất mạnh. Dành hàng giờ cày cuốc chỉ để mất sạch mọi thứ có thể khiến người ta nản lòng, nhưng với người khác, thử thách rủi ro - phần thưởng ấy lại đầy hứng khởi. Bản làm lại năm 2020 đã giúp trải nghiệm dễ tiếp cận hơn đôi chút, nhưng sự căng thẳng cốt lõi vẫn còn nguyên.
Trọng lượng của tiến trình bị mất
XCOM: Enemy Within mang triết lý tương tự vào thể loại chiến thuật. Cái chết vĩnh viễn có nghĩa là một người lính được tùy biến và đầu tư hàng giờ có thể biến mất chỉ trong một lượt tồi tệ. Người chơi có thể tải lại bản lưu để thử sửa một sai lầm chí mạng, nhưng quá trình đó lại trở thành một nghi thức mệt mỏi riêng. Giống như một trò Soulslike, việc đánh mất một nhân vật được xây dựng cẩn thận có thể giống như đánh mất một phần tiến trình đã được đổi lấy qua vô số trận chiến.
Breath of Fire: Dragon Quarter đẩy ý tưởng này theo hướng cấu trúc lặp lại. Trò chơi đã đưa series từ fantasy sang sci-fi trên PS2, nhưng đồng thời cũng giới thiệu một bộ đếm thời gian khắc nghiệt mang tên D-Counter. Mọi việc người chơi làm, từ chiến đấu đến di chuyển, đều cộng phần trăm vào bộ đếm đó. Khi đạt 100 phần trăm, trò chơi kết thúc. Giải pháp thực sự duy nhất là khởi động lại với phần tiến trình được mang sang. Thiết kế này buộc người chơi chấp nhận thất bại lặp đi lặp lại như một phần của hành trình. Một người chơi có thể chịu đựng được bao nhiêu lần khởi động lại trước khi sự bực bội thay thế cho cảm giác thỏa mãn?
Quãng đường quay lại dài đằng đẵng
Hollow Knight: Silksong đã trở thành chủ đề bàn tán lớn vì độ khó tăng vọt. Các trận đánh boss vốn đã đòi hỏi cao, nhưng những con đường quay lại boss lại khiến chúng còn nặng nề hơn. Savage Beastfly và Last Judge là hai boss khó nhất trong trò chơi, nhưng thử thách giữa các điểm lưu bench cũng trừng phạt không kém. Quãng đường quay lại boss là một phần của thử thách, hay chỉ đơn thuần là việc làm cho có? Một số người chơi thích quá trình đó, nhưng người khác lại thấy như đổ thêm dầu vào lửa. Một checkpoint trước mỗi cuộc đối đầu lớn có thể giảm bớt sự bực bội mà không làm giảm độ khó của boss.
Cuphead cũng gặp vấn đề tương tự. Phong cách hình ảnh vẽ tay tuyệt đẹp, nhưng các trận boss lại không khoan nhượng. Phần lớn màn chơi tập trung vào những cuộc đối đầu cầu kỳ, tràn ngập các kiểu đạn dày đặc. Điều khiến chúng đặc biệt tàn nhẫn là việc không có checkpoint. Trò chơi có chế độ Simple Mode, nhưng hạ gục boss ở chế độ đó lại không được tính vào tiến trình cốt truyện. Tại sao phải thêm một lựa chọn đơn giản hơn nếu nó thực sự không giúp người chơi tiến lên? Thậm chí thà không có còn hơn.
Những hệ thống chồng lên nhau
Death Stranding là trò chơi đầu tiên của Hideo Kojima sau khi rời Konami, và nó khó hơn đáng kể so với bất kỳ tựa Metal Gear nào. Ý tưởng cốt lõi rất đơn giản: Sam giao hàng băng qua một nước Mỹ hậu tận thế. Nhưng các cơ chế chồng lên nhau đã biến một trò chơi giao hàng đơn giản thành một bài toán giữ thăng bằng liên tục. Người chơi không thể di chuyển quá nhanh nếu không muốn ngã, điều này làm hỏng hàng hóa và khiến BB, đứa bé là bạn đồng hành của Sam, khóc. Những thực thể bí ẩn có thể rình rập người chơi mà không có cách nào dễ dàng để quay đầu. Phần tiếp theo, Death Stranding 2: On the Beach, đã tinh giản nhiều hệ thống này. Sự thay đổi đó cho thấy Kojima đã học được từ độ ma sát của bản gốc.
Monster Hunter: World là một trò chơi khác mà nhiều hệ thống có thể áp đảo người mới. Các cuộc săn có giới hạn thời gian và số lần ngất của cả nhóm. Nếu cả nhóm ngất quá nhiều lần, nhiệm vụ sẽ thất bại ngay cả khi quái vật sắp chết. Việc không hiển thị thanh máu của kẻ địch càng làm tăng thêm lớp bất định. Trong chế độ nhiều người chơi, sai lầm của một người có thể làm hỏng cả đội. Giữa đồng hồ đếm ngược, giới hạn ngất chung và thông tin máu bị ẩn, series này có thể khiến người ta cảm thấy như một trong những trò khó bước vào nhất.
Những đợt tăng độ khó đột ngột và các lần khởi động lại
Jak 2 là một ví dụ kinh điển về phần tiếp theo đã tăng độ khó quá nhanh. Tựa đầu tiên, Jak and Daxter: The Precursor Legacy, là một game đi cảnh 3D dễ tiếp cận. Phần tiếp theo thêm súng, cấu trúc nhiệm vụ giống Grand Theft Auto, bộ đếm thời gian và những điều kiện kỳ quặc. Nhiều nhiệm vụ đòi hỏi thực hiện gần như hoàn hảo dưới áp lực. Bước nhảy về độ khó quá đột ngột đến mức một số fan của bản gốc cảm thấy bị xa lánh. Nó vẫn là một trò chơi ngầu và trưởng thành hơn, nhưng cú tăng độ khó thì thật khó để bỏ qua.
Xuyên suốt những trò chơi này, một quy luật dần hiện ra. Độ khó có thể rất hấp dẫn khi nó tôn trọng thời gian của người chơi. Khi các cơ chế xóa sạch tiến trình, loại bỏ checkpoint, hoặc buộc phải khởi động lại không cần thiết, ranh giới giữa thử thách và trừng phạt trở nên mờ nhạt. Thế nhưng với mỗi người chơi bỏ cuộc, lại có một người khác đón nhận sự khổ luyện. Có lẽ đó là vẻ đẹp kỳ lạ của những trò chơi khó vào năm 2026: chúng không dành cho tất cả mọi người, và chính vì thế mà chúng tồn tại bền bỉ.
Bảng tóm tắt
Trò chơi Cơ chế trừng phạt Tác động cảm xúc Demon's Souls Mất Souls khi chết nhiều lần Nản lòng và căng thẳng rủi ro - phần thưởng Hollow Knight: Silksong Quãng đường quay lại boss dài Mệt mỏi Death Stranding Thăng bằng, hàng hóa hư hại, áp lực BB Quá tải Cuphead Không có checkpoint và Simple Mode vô dụng Bực bội Monster Hunter: World Bộ đếm thời gian, giới hạn ngất của cả nhóm, thanh máu bị ẩn Áp lực nhóm XCOM: Enemy Within Cái chết vĩnh viễn Mất mát đầu tư Jak 2 Nhiệm vụ kiểu GTA có giới hạn thời gian Độ khó tăng vọt đột ngột Breath of Fire: Dragon QuarterD-Counter leading to forced restarts
Restart loop exhaustion
Những trò chơi khó nhất không nhất thiết là trò chơi tệ. Chúng chỉ đơn giản yêu cầu người chơi điều chỉnh theo những quy tắc có thể cảm thấy khắc nghiệt một cách không cần thiết. Trong thời đại mà nhiều tựa game làm mượt mọi góc cạnh, những trò này nổi bật vì chúng từ chối thỏa hiệp. Câu hỏi không phải là liệu chúng có khó hay không, mà là liệu độ khó đó có mang lại cảm giác xứng đáng hay bị ép buộc.
Sự khác biệt đó mang tính cá nhân. Điều khiến một người chơi thấy không công bằng có thể lại là một bài kiểm tra kỹ năng hoàn hảo đối với người khác. Cách duy nhất để biết là thực sự ngồi xuống với một trò chơi và trải nghiệm trực tiếp các hệ thống của nó, đồng nghĩa với việc chấp nhận mạo hiểm với một thứ có thể không hợp. Với việc các tựa game mới có mức giá cao hơn, canh bạc đó còn rủi ro hơn cả những gì diễn ra trong game.
May mắn là ngày càng ít người chơi cần trả đủ giá để biết một thử thách khắc nghiệt có đáng để họ dành thời gian hay không. Bằng cách theo dõi
[PC game discounts](
, bất kỳ ai cũng có thể mua những tựa game trong danh sách này với chỉ một phần nhỏ so với giá ra mắt. Điều đó biến câu hỏi về độ khó xứng đáng thành một thử nghiệm đơn giản, nơi khoản đầu tư chính là sự kiên nhẫn chứ không phải tiền bạc.