5 tuyến metro Hà Nội hơn 900.000 tỷ đồng: Vinhomes – SGC đảm nhận những gì theo hợp đồng “chìa khóa trao tay”?
-
Liên danh Vinhomes – SGC sẽ tham gia triển khai 5 tuyến metro Hà Nội theo hình thức hợp đồng “chìa khóa trao tay”, với phạm vi công việc từ lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế, mua sắm, thi công đến chạy thử và bàn giao. Tuy nhiên, liên danh là nhà thầu thực hiện dự án, trong khi Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) vẫn giữ vai trò chủ đầu tư.
Ngày 15/10, MRB và Liên danh CTCP Vinhomes – CTCP Đầu tư và Xây dựng SGC ký hợp đồng triển khai 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14, với tổng mức đầu tư hơn 900.000 tỷ đồng.
Theo thông tin được công bố, các dự án sử dụng ngân sách thành phố Hà Nội và ngân sách Trung ương, hướng tới mục tiêu hoàn thành vào năm 2030.
Phạm vi công việc rộng của liên danh đặt ra câu hỏi về nội hàm hợp đồng “chìa khóa trao tay”, ranh giới trách nhiệm giữa nhà thầu và chủ đầu tư, cũng như cơ chế kiểm soát chất lượng, tiến độ và chi phí đối với các dự án có quy mô đặc biệt lớn này.
“Chìa khóa trao tay”: Nhà thầu tham gia từ khâu chuẩn bị dự án
Theo điểm h khoản 1 Điều 6 Nghị định 210/2026/NĐ-CP được viện dẫn, hợp đồng chìa khóa trao tay (turnkey) bao gồm chuỗi công việc từ lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế, mua sắm và cung cấp vật tư, thiết bị, thi công xây dựng đến chạy thử, nghiệm thu và bàn giao công trình.
Hiểu đơn giản, thay vì chỉ đảm nhận một hoặc một số hạng mục xây lắp, nhà thầu thực hiện một chuỗi công việc xuyên suốt, từ giai đoạn nghiên cứu phương án đầu tư đến khi hoàn thành công trình và bàn giao theo các điều kiện đã thỏa thuận.
Với dự án đường sắt đô thị, phạm vi này không chỉ liên quan đến nhà ga, đường ray hay các hạng mục xây dựng, mà còn bao gồm việc cung cấp, lắp đặt thiết bị và kiểm tra khả năng vận hành đồng bộ của hệ thống trước khi bàn giao.
Tuy nhiên, “chìa khóa trao tay” không đồng nghĩa nhà thầu được tự quyết toàn bộ quá trình đầu tư. Các công việc vẫn phải tuân thủ quy định pháp luật, hồ sơ dự án được phê duyệt, yêu cầu kỹ thuật và các điều khoản của hợp đồng.
Vinhomes – SGC đảm nhận 4 giai đoạn công việc
Theo phạm vi công việc được MRB công bố, liên danh Vinhomes – SGC tham gia từ khâu nghiên cứu khả thi đến hoàn thiện và bàn giao công trình, với các nhóm nhiệm vụ chính sau:
Thứ nhất, lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Đây là giai đoạn nghiên cứu phương án đầu tư, giải pháp kỹ thuật, nhu cầu vốn và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định đầu tư theo quy định.
Thứ hai, thiết kế xây dựng. Trên cơ sở dự án được phê duyệt, nhà thầu triển khai hồ sơ thiết kế, cụ thể hóa các giải pháp kỹ thuật và yêu cầu xây dựng phục vụ quá trình thực hiện.
Thứ ba, mua sắm, thi công và lắp đặt. Đây là giai đoạn triển khai trên thực địa, bao gồm cung ứng vật tư, thiết bị, xây dựng các hạng mục công trình và lắp đặt hệ thống theo yêu cầu của dự án.
Thứ tư, thử nghiệm, chạy thử và bàn giao. Nhà thầu thực hiện các công việc kiểm tra, thử nghiệm và chạy thử theo yêu cầu, phục vụ nghiệm thu và bàn giao cho đơn vị vận hành khi đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Ngoài các nhiệm vụ trên, quá trình triển khai còn gắn với mục tiêu chuyển giao công nghệ, nội địa hóa và phát triển nguồn nhân lực.
Dù vậy, thông tin hiện được công bố mới xác định phạm vi công việc chung của liên danh, chưa làm rõ tỷ lệ tham gia, trách nhiệm cụ thể hoặc cách phân chia từng hạng mục giữa Vinhomes và SGC. Những nội dung này cần được đối chiếu với hợp đồng và hồ sơ liên quan để xác định chính xác.
Khác hợp đồng EPC ở điểm nào?
EPC là mô hình hợp đồng gồm ba nhóm công việc chính: thiết kế (Engineering), mua sắm (Procurement) và thi công xây dựng (Construction). Theo quy định được viện dẫn, hợp đồng EPC còn bao gồm các công việc chạy thử, nghiệm thu và bàn giao theo thỏa thuận.
Trong khi đó, hợp đồng chìa khóa trao tay có phạm vi mở rộng về phía trước, bao gồm cả khâu lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Có thể hiểu, với hợp đồng EPC, nhà thầu đảm nhận chuỗi công việc chủ yếu từ thiết kế đến mua sắm, thi công; còn với hợp đồng chìa khóa trao tay, nhà thầu có thể tham gia sớm hơn, ngay từ giai đoạn nghiên cứu khả thi.
Dù vậy, ranh giới giữa hai hình thức không nên chỉ được xác định bằng tên gọi. Phạm vi trách nhiệm thực tế còn phụ thuộc vào nội dung hợp đồng, hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự án và các quy định pháp luật áp dụng.
Đối với 5 tuyến metro Hà Nội, việc lựa chọn hình thức chìa khóa trao tay có thể giúp tập trung đầu mối triển khai nhiều công đoạn, giảm sự phân tán trong phối hợp giữa các khâu. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực của nhà thầu, chất lượng quản lý dự án và cơ chế giám sát.
MRB vẫn giữ vai trò chủ đầu tư
Theo thông tin được nêu, MRB được UBND thành phố Hà Nội giao làm chủ đầu tư 5 dự án tại Quyết định 4765/QĐ-UBND ngày 5/9/2026. Trong khi đó, liên danh Vinhomes – SGC là nhà thầu thực hiện hợp đồng.
Đây là điểm cần phân biệt rõ: nhận thực hiện dự án theo hình thức chìa khóa trao tay không đồng nghĩa với việc trở thành chủ đầu tư hoặc tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư.
Các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước theo thông tin công bố. Việc nhà thầu thực hiện công tác nghiên cứu khả thi cũng không thay thế quy trình thẩm định, quyết định và phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền.
Trong quá trình triển khai, chủ đầu tư vẫn có trách nhiệm quản lý hợp đồng, theo dõi tiến độ, chất lượng, khối lượng, giá trị thực hiện và việc tuân thủ các yêu cầu đã được thống nhất. Nhà thầu phải chịu trách nhiệm đối với phần công việc thuộc phạm vi hợp đồng, bao gồm các nghĩa vụ về chất lượng và bàn giao.
Đối với hệ thống đường sắt đô thị, công tác giám sát càng có ý nghĩa quan trọng do các hạng mục xây dựng, đoàn tàu, tín hiệu, thông tin liên lạc và hệ thống kỹ thuật phải vận hành đồng bộ. Việc hoàn thành từng hạng mục riêng lẻ chưa đủ để bảo đảm toàn tuyến có thể đưa vào khai thác an toàn.
Bài toán lớn nhất là kiểm soát tiến độ, chất lượng và chi phí
Với tổng mức đầu tư hơn 900.000 tỷ đồng cho 5 tuyến metro, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành công trình đúng thời hạn, mà còn phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng, chi phí và hiệu quả đầu tư.
Hình thức chìa khóa trao tay có thể tạo thuận lợi khi tập trung nhiều công đoạn vào một đầu mối thực hiện. Ngược lại, phạm vi công việc rộng cũng đòi hỏi hợp đồng phải quy định rõ trách nhiệm, tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện nghiệm thu, cơ chế xử lý phát sinh và chế tài khi vi phạm tiến độ hoặc chất lượng.
Đặc biệt, khi nhà thầu tham gia từ khâu nghiên cứu khả thi, việc thẩm định độc lập các phương án kỹ thuật, tổng mức đầu tư và hiệu quả dự án có vai trò quan trọng nhằm bảo đảm quyết định đầu tư dựa trên cơ sở đầy đủ, khách quan.
Vì vậy, hiệu quả của hợp đồng “chìa khóa trao tay” không chỉ được đánh giá qua khả năng bàn giao công trình, mà còn ở mức độ minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát rủi ro trong toàn bộ quá trình thực hiện.
Đối với 5 tuyến metro Hà Nội, câu hỏi cốt lõi là liên danh Vinhomes – SGC sẽ tổ chức triển khai ra sao để đáp ứng mục tiêu hoàn thành vào năm 2030, trong khi MRB thực hiện đầy đủ vai trò chủ đầu tư và các cơ quan có thẩm quyền bảo đảm việc thẩm định, giám sát theo quy định.
