Điều gì xảy ra nếu những chuyến tàu không còn về ga Hà Nội, Giáp Bát? Vũ Điệp
-
Hà Nội vừa đưa ra đề xuất nghiên cứu phương án chuyển toàn bộ hoạt động đón trả khách tại ga Hà Nội và khai thác hàng hóa tại ga Giáp Bát về khu vực Phú Xuyên, nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng cho dự án Trục không gian quốc lộ 1A. Tuy nhiên, theo đánh giá của chuyên gia đường sắt Hoàng Văn Triệu, nguyên cán bộ quản lý ngành đường sắt, việc di dời hai đầu mối quan trọng này cần được cân nhắc thật kỹ lưỡng, phải có phương án thay thế hoàn chỉnh, bảo đảm kết nối thông suốt và lộ trình chuyển đổi hợp lý để tránh làm gián đoạn toàn bộ hoạt động vận tải.
Chi phí vận tải hàng hóa có thể tăng cao
Ga Giáp Bát không chỉ là nơi tiếp nhận hàng hóa của Hà Nội mà còn giữ vai trò là đầu mối tập kết, trung chuyển hàng hóa giữa nhiều tuyến đường sắt trên cả nước. Lượng hàng hóa từ Hải Phòng, Lạng Sơn, Lào Cai, Yên Bái… đều được đưa về đây để phân phối đi các hướng khác nhau.
Nếu chuyển toàn bộ hoạt động hàng hóa về Phú Xuyên, cơ quan quản lý cần xây dựng rõ phương án duy trì chức năng đầu mối này cũng như tổ chức lại toàn bộ luồng vận tải. Chuyên gia nhận định, khi mạng lưới đường sắt phía Đông, đặc biệt là các tuyến kết nối từ Hải Phòng qua Lạc Đạo đến Ngọc Hồi chưa được đầu tư đồng bộ, việc di dời các đầu mối hiện hữu sẽ khiến công tác trung chuyển hàng hóa gặp nhiều khó khăn, làm phát sinh thêm chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển.
Hành khách sẽ gặp nhiều bất tiện khi phải di chuyển xa trung tâm
Ga Hà Nội là đầu mối trung tâm kết nối các tuyến đường sắt quốc gia. Hiện nay, hành khách từ các tỉnh phía Bắc, phía Tây hay Hải Phòng khi đến ga Hà Nội có thể dễ dàng nối chuyến với các đoàn tàu đi phía Nam. Ví dụ, các chuyến tàu từ Lào Cai về Hà Nội vào sáng sớm có thể kết nối thuận tiện với tàu Thống Nhất khởi hành trong ngày.
Nếu hoạt động đón trả khách được chuyển về Phú Xuyên, hành khách sẽ phải thêm một chặng đường bằng phương tiện đường bộ để vào trung tâm thành phố. Điều này càng bất lợi với những hành khách đi đường dài, mang nhiều hành lý hoặc có nhu cầu nối chuyến. Đặc biệt, đường sắt quốc gia hoạt động 24/24 giờ, trong khi đường sắt đô thị không chạy xuyên đêm, nên hành khách đến ga mới vào ban đêm hay rạng sáng sẽ rất khó tìm phương tiện di chuyển tiếp. Khi việc đi tàu trở nên bất tiện, người dân có xu hướng chuyển sang xe khách hoặc phương tiện cá nhân, làm mất đi mục tiêu phát triển đường sắt và giảm áp lực cho giao thông đường bộ.
Cần tính toán kỹ khả năng kết nối với đường sắt quốc tế
Theo chuyên gia Hoàng Văn Triệu, khi nghiên cứu di dời ga Hà Nội về phía Nam, dù chọn Phú Xuyên hay Ngọc Hồi, phải đặc biệt chú ý đến khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt liên vận quốc tế. Hiện nay, tuyến tàu khách liên vận Hà Nội – Bắc Kinh đang khai thác tại ga Gia Lâm do ga Hà Nội chưa đáp ứng hạ tầng cho khổ đường 1.435mm.
Trong tương lai, các đoàn tàu có thể chạy suốt từ TP.HCM qua Hà Nội rồi tiếp tục đi Bắc Kinh hoặc kết nối với các quốc gia trong khu vực. Vì vậy, không thể chỉ đưa tàu từ phía Nam đến Ngọc Hồi rồi bắt hành khách chuyển sang đường sắt đô thị để đến Gia Lâm đi quốc tế. Việc thay đổi phương tiện, chuyển tàu sẽ làm thủ tục liên vận phức tạp, phá vỡ tính thông suốt của hành trình. Quy hoạch đường sắt vì thế phải đặt trong tổng thể các hành lang vận tải quốc tế, chứ không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa.
Đề xuất phương án đi ngầm qua nội đô
Chuyên gia cho rằng Hà Nội không nên vì yêu cầu chỉnh trang đô thị mà loại bỏ hoàn toàn khả năng kết nối của đường sắt quốc gia với khu vực trung tâm. Thay vào đó, thành phố có thể nghiên cứu duy trì tuyến đường sắt xuyên tâm Bắc – Nam, xem xét phương án đi ngầm qua nội đô để hạn chế giao cắt đồng mức, giảm xung đột với giao thông đường bộ.
Bất kỳ phương án nào cũng phải bảo đảm hành lang và không gian kết nối. Việc phát triển đường sắt đô thị cần gắn liền với đường sắt quốc gia, các ga trung tâm phải có lối đi thuận tiện cho hành khách chuyển tuyến, tránh hình thành các hệ thống riêng rẽ, thiếu liên thông. Ga Hà Nội không chỉ có giá trị lịch sử mà còn giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ mạng lưới vận tải, do đó mọi thay đổi chức năng khai thác đều phải đánh giá đầy đủ tác động đến vận tải hành khách, du lịch và khả năng kết nối giữa các tuyến đường sắt.