Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp tưởng rằng họ đã đa dạng hóa nhà vận chuyển, nhưng lại vô tình tập trung vào cùng một liên minh khai thác. Các hãng tàu có thể khác tên nhưng lại chia sẻ tàu, sử dụng cùng tuyến dịch vụ và ghé cùng cảng trung chuyển. Điều này tạo ra một “ảo giác đa dạng hóa”, trong khi rủi ro thực tế lại tập trung. Theo góc nhìn của QALogistics, đây chính là điểm mù chiến lược mà nhiều doanh nghiệp chưa nhận ra, đặc biệt trong bối cảnh biến động chuỗi cung ứng ngày càng khó lường.

Một trong những thay đổi rõ rệt nhất là cách năng lực vận tải được quản lý theo từng tuyến thay vì toàn thị trường. Dữ liệu từ cho thấy giá cước container toàn cầu đã giảm xuống khoảng 2.232 USD cho container 40 feet vào cuối tháng 4 năm 2026, tuy nhiên xu hướng này không đồng đều giữa các tuyến. Tuyến Á Âu suy yếu trong khi Transpacific lại tăng mạnh, phản ánh rõ việc năng lực đang được điều tiết theo từng hành lang vận tải cụ thể. Điều này khiến doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào chỉ số toàn cầu mà cần phân tích sâu từng port pair.

Song song đó, hiện tượng blank sailings đang trở thành công cụ điều tiết chiến lược của các hãng tàu. Theo báo cáo thị trường, khoảng 54 chuyến bị hủy trong vòng 5 tuần trên tổng số gần 689 chuyến, tương đương tỷ lệ khoảng 8 phần trăm. Với hãng tàu, đây là cách tối ưu tải trọng và bảo vệ giá cước, nhưng với chủ hàng, nó lại trực tiếp ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, tồn kho và cam kết giao hàng. Một chuyến bị hủy không chỉ là chậm lịch tàu mà còn kéo theo chi phí tồn kho, chi phí vận chuyển khẩn và rủi ro mất khách hàng.

Cấu trúc liên minh cũng đang thay đổi mạnh mẽ sau khi liên minh 2M giữa Maersk và MSC chấm dứt. Sự xuất hiện của Gemini Cooperation giữa Maersk và Hapag Lloyd cùng với việc MSC hoạt động độc lập và Premier Alliance được tái cấu trúc đã làm thay đổi hoàn toàn bản đồ vận tải biển. Những thay đổi này không chỉ là tái cấu trúc ngành mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách hàng hóa được luân chuyển trên toàn cầu. Theo , các liên minh hiện kiểm soát phần lớn năng lực vận tải container trên các tuyến Đông Tây, cho thấy mức độ tập trung rất cao của thị trường.

Điểm đáng chú ý là sự khác biệt giữa “đa dạng hóa hãng tàu” và “đa dạng hóa mạng lưới”. Một doanh nghiệp có thể ký hợp đồng với nhiều hãng tàu khác nhau, nhưng nếu các hãng này cùng thuộc một liên minh, thì rủi ro gián đoạn vẫn không thay đổi. Đây là lý do QALogistics luôn khuyến nghị khách hàng cần phân tích sâu cấu trúc network phía sau hợp đồng, bao gồm tuyến dịch vụ, cảng trung chuyển và mức độ phụ thuộc vào từng alliance.

Trong thực tế vận hành, blank sailings chính là nơi chiến lược của hãng tàu biến thành rủi ro thực tế cho doanh nghiệp. Khi một chuyến bị hủy, tác động không chỉ nằm ở chi phí vận tải mà lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng, từ kế hoạch sản xuất đến quản trị tồn kho. Doanh nghiệp không trải nghiệm “thị trường vận tải biển toàn cầu”, mà chỉ trải nghiệm một tuyến cụ thể, một lịch tàu cụ thể và một mạng lưới cụ thể. Chính vì vậy, việc quản trị rủi ro cần được thiết kế theo từng lane thay vì theo góc nhìn tổng thể.

Câu hỏi mua cước truyền thống cũng đang thay đổi. Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ cần hỏi hãng nào có giá tốt nhất, thì hiện tại câu hỏi quan trọng hơn là mình đang mua mạng lưới nào. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa bộ phận procurement, vận hành và quản trị rủi ro để đánh giá toàn diện. Một mức giá thấp có thể hấp dẫn trên bảng tính, nhưng nếu đi kèm với network thiếu ổn định, chi phí thực tế sẽ xuất hiện ở các khâu khác như tồn kho hay giao hàng trễ.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, đặc biệt là sầu riêng đi Trung Quốc, bài toán này càng trở nên quan trọng. Bạn có thể tham khảo thêm phân tích tại bài viết nội bộ của QALogistics: “Chiến lược vận tải lạnh cho sầu riêng xuất khẩu Trung Quốc” để hiểu rõ hơn về cách tối ưu tuyến vận chuyển trong bối cảnh biến động.

Kết luận lại, liên minh hãng tàu đang định hình lại toàn bộ cách năng lực vận tải được phân bổ và kiểm soát trên toàn cầu. Doanh nghiệp không còn có thể nhìn thị trường qua giá cước hay tên hãng tàu, mà cần hiểu sâu về cấu trúc network phía sau. Những đơn vị nắm rõ được logic vận hành của các liên minh sẽ có lợi thế lớn trong việc kiểm soát chi phí, đảm bảo độ ổn định và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Quang Anh Logistics – Cùng Đối Tác Vươn Tới Những Tầm Cao Mới