1. Bối cảnh bất ổn hàng hải: Khi chuỗi cung ứng toàn cầu mất điểm tựa

Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt quanh eo biển Hormuz và khu vực Biển Đỏ, đang khiến các tuyến hàng hải chiến lược liên tục bị gián đoạn. Đây vốn là những hành lang vận chuyển năng lượng và hàng hóa quan trọng bậc nhất thế giới, nơi mỗi biến động nhỏ đều có thể kéo theo chi phí logistics tăng mạnh. Doanh nghiệp không còn chỉ đối mặt với giá cước, mà còn phải gánh thêm chi phí bảo hiểm chiến tranh và rủi ro trễ lịch tàu. Trong bối cảnh đó, chuỗi cung ứng toàn cầu đang bộc lộ rõ điểm yếu khi phụ thuộc quá lớn vào một số tuyến vận tải cố định. Chính áp lực này đang buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm những giải pháp thay thế mang tính chiến lược hơn.

2. Đường sắt Á – Âu: Từ phương án phụ thành lựa chọn chiến lược

Trong hơn một thập kỷ qua, mạng lưới đường sắt Trung Quốc – châu Âu đã phát triển nhanh chóng từ quy mô thử nghiệm lên hệ thống kết nối hơn 120 thành phố Trung Quốc với 235 thành phố tại 26 quốc gia châu Âu. Theo dữ liệu tham khảo từ , nhu cầu đa dạng hóa phương thức vận tải đã tăng mạnh sau các cú sốc chuỗi cung ứng toàn cầu. Đường sắt mang lại lợi thế rõ ràng khi thời gian vận chuyển nhanh hơn đường biển nhưng chi phí thấp hơn nhiều so với đường hàng không. Điều này khiến nó trở thành lựa chọn tối ưu cho nhóm hàng cần cân bằng giữa tốc độ và chi phí, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp phải tối ưu dòng tiền.

3. Hành lang Trung tâm: Trung Á và Caucasus vươn lên thành mắt xích mới

Sự nổi lên của tuyến xuyên Caspi hay còn gọi là Hành lang Trung tâm đang làm thay đổi bản đồ logistics Á – Âu. Tuyến này đi qua Kazakhstan, Azerbaijan, Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ trước khi vào châu Âu, giúp giảm phụ thuộc vào các tuyến truyền thống. Theo , lưu lượng vận tải qua khu vực này đang tăng trưởng hai chữ số mỗi năm. Không chỉ mang lại doanh thu trung chuyển, sự phát triển này còn giúp các quốc gia Trung Á nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là ví dụ điển hình cho việc logistics không chỉ là vận chuyển mà còn là công cụ tái định hình địa kinh tế.

4. Góc nhìn châu Âu: De-risking chuỗi cung ứng thay vì phụ thuộc

Đối với châu Âu, đường sắt Á – Âu được xem như một công cụ giảm rủi ro trong chiến lược chuỗi cung ứng. Những trung tâm logistics như Duisburg tại Đức đang trở thành cửa ngõ quan trọng tiếp nhận hàng hóa từ Trung Quốc. Tuy nhiên, châu Âu vẫn giữ sự thận trọng khi cân nhắc các yếu tố như minh bạch đầu tư, tiêu chuẩn môi trường và nguy cơ phụ thuộc chiến lược. Điều này cho thấy xu hướng hiện tại không phải là thay thế hoàn toàn vận tải biển, mà là xây dựng hệ thống đa tuyến để tăng khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu.

5. Chiến lược của Trung Quốc: Giảm phụ thuộc vào “điểm nghẽn” hàng hải

Đối với Trung Quốc, việc phát triển các hành lang đường sắt không chỉ phục vụ thương mại mà còn là bước đi chiến lược nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến biển như Hormuz hay Malacca. Đây là những “yết hầu” có thể bị gián đoạn bất cứ lúc nào bởi xung đột địa chính trị. Việc mở rộng kết nối qua Trung Á và châu Âu giúp Trung Quốc chủ động hơn trong đảm bảo chuỗi cung ứng dài hạn. Đồng thời, thông qua đầu tư hạ tầng, quốc gia này cũng gia tăng ảnh hưởng kinh tế tại các khu vực dọc tuyến.

6. Những giới hạn cần nhìn thẳng: Đường sắt chưa thể thay thế đường biển

Dù tiềm năng lớn, vận tải đường sắt vẫn còn nhiều hạn chế. Tổng khối lượng vận chuyển vẫn nhỏ so với đường biển, đặc biệt với hàng rời hoặc lô hàng lớn. Bên cạnh đó là các rào cản kỹ thuật như khác biệt khổ ray, thủ tục hải quan và năng lực hạ tầng chưa đồng đều giữa các quốc gia. Điều này cho thấy đường sắt không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn mà chỉ là một phần trong chiến lược logistics đa phương thức. Doanh nghiệp cần hiểu rõ giới hạn này để tránh kỳ vọng sai lệch khi xây dựng kế hoạch vận chuyển.

7. Xu hướng mới: Logistics đa tuyến và quản trị rủi ro

Thực tế hiện nay cho thấy doanh nghiệp không còn vận hành theo tư duy một tuyến vận tải duy nhất. Thay vào đó là mô hình kết hợp linh hoạt giữa đường biển, đường sắt và hàng không nhằm giảm thiểu rủi ro. Phân tích sâu hơn về xu hướng này có thể tham khảo tại bài viết nội bộ của QALogistics: “Shipping Alliances và tác động đến năng lực vận tải toàn cầu”. Khi các liên minh hãng tàu kiểm soát phần lớn năng lực vận tải, việc đa dạng hóa network trở thành yếu tố sống còn. Đây chính là lý do vì sao đường sắt đang dần trở thành “van an toàn” trong hệ thống logistics hiện đại.

8. Kết luận: Đường ray thép và tương lai chuỗi cung ứng

Trong bức tranh thương mại toàn cầu đầy biến động, không có tuyến vận tải nào đủ sức thay thế hoàn toàn tuyến khác. Tuy nhiên, vai trò của đường sắt Á – Âu đang gia tăng rõ rệt như một trụ cột bổ sung giúp chuỗi cung ứng linh hoạt hơn. Với châu Âu, đây là công cụ giảm rủi ro; với Trung Quốc là chiến lược dài hạn; còn với Trung Á là cơ hội phát triển. Khi bất ổn địa chính trị vẫn còn kéo dài, những tuyến đường sắt xuyên lục địa nhiều khả năng sẽ tiếp tục được đầu tư mạnh mẽ. Và trong cuộc chơi logistics mới, ai kiểm soát được nhiều hành lang hơn, người đó sẽ kiểm soát được dòng chảy thương mại.

Quang Anh Logistics – Cùng Đối Tác Vươn Tới Những Tầm Cao Mới

Cụ thể, tại Văn bản số 1088/TTTN-XD ngày 15/4/2026 thông báo về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) nêu rõ, ngày 12/4/2026, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 19/2026/QH16 về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Theo đó, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít; Xăng, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào; thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%. Nghị quyết 19/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước trân trọng thông báo nội dung Nghị quyết 19/2026/QH16 ngày 12/4/2026 của Quốc hội về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay tới các thương nhân để các thương nhân chủ động áp dụng, tính toán, quyết định giá bán các mặt hàng xăng dầu phù hợp với thời điểm Nghị quyết 19/2026/QH16 có hiệu lực thi hành và thực hiện theo văn bản thông báo điều hành giá bán xăng dầu của Bộ Công Thương (0h00 ngày 16/4/2026).

Đây là sự kiện chính trị quan trọng, ý nghĩa của thành phố nhằm chào mừng kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng thành phố Đà Nẵng (29/3/1975-29/3/2026).

Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Tam Anh - An An Hòa do Công ty cổ phần Khu công nghiệp và đô thị An An Hòa làm chủ đầu tư có quy mô diện tích 435,8 ha tại xã Tam Anh thuộc Khu kinh tế mở Chu Lai, thành phố Đà Nẵng, với tổng vốn đăng ký đầu tư 4.152 tỷ đồng.

Theo quy hoạch phân khu được duyệt, khu công nghiệp này được định hướng theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, với các ngành nghề ưu tiên thu hút đầu tư: Công nghiệp điện, điện tử, cơ khí; công nghiệp phụ trợ cơ khí; công nghiệp thực phẩm, đồ uống, dược liệu, nội thất, vật liệu xây dựng, công nghệ mới.

Tại buổi lễ, chủ đầu tư cam kết sau khi hoàn thành sẽ tạo nên sự đa dạng cho Khu kinh tế mở Chu Lai cùng các khu công nghiệp điển hình của thành phố; đồng thời, trở thành điểm đến đầu tư giàu tiềm năng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, mở ra cơ hội việc làm cho hơn 20 nghìn lao động, gia tăng nguồn thu ngân sách, góp phần tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội của thành phố Đà Nẵng và khu vực miền Trung Việt Nam.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ khởi công, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho rằng: Trong không khí hào hùng của những ngày tháng ba lịch sử, nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng quê hương Quảng Nam- Đà Nẵng 29/3, đây không chỉ là sự kiện khởi công của một công trình, mà còn là minh chứng rõ nét cho quyết tâm của thành phố Đà Nẵng và cả Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng và hiệu quả trong tăng trưởng kinh tế. Từ đó, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Nghị quyết số 23 của Bộ Chính trị về định hướng xây dựng chính sách phát triển công nghiệp quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Sau 23 năm hình thành và phát triển, Khu kinh tế mở Chu Lai đã hình thành một khu kinh tế năng động, một cực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, đóng góp rất quan trọng vào sự phát triển của thành phố, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. Kết cấu hạ tầng các khu công nghiệp, khu đô thị đã được đầu tư khá đồng bộ, một số dự án động lực đã triển khai, thu hút nhiều dự án của các nhà đầu tư thứ cấp đến từ các nước phát triển, giải quyết việc làm cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp lớn cho ngân sách thành phố Đà Nẵng.

Việc hợp nhất hai địa phương không chỉ là sự cộng dồn về diện tích hay dân số, mà là sự hợp lực mạnh mẽ giữa một “trung tâm dịch vụ - tài chính - công nghệ” với một “vùng trọng điểm về công nghiệp - sản xuất” tạo nên sức bật mạnh mẽ khẳng định vai trò đầu tàu trong vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, là cực tăng trưởng của đất nước. Khi Đà Nẵng có không gian phát triển rộng lớn, có sự đồng bộ về hạ tầng giao thông từ cảng biển quốc tế đến sân bay, xóa bỏ các rào cản hành chính chồng chéo để tạo ra một vùng kinh tế động lực thống nhất, biến khu vực phía Nam thành phố trở thành hạt nhân tăng trưởng mới của thành phố Đà Nẵng và cả nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội khẳng định: Khu công nghiệp này sẽ đóng vai trò quan trọng trên Hành lang kinh tế Đông - Tây, hình thành khu vực công nghiệp rộng lớn theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, là mảnh ghép không thể thiếu để hoàn thiện bức tranh kinh tế vùng, giúp giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị chủ đầu tư dự án và lãnh đạo thành phố kiên trì phát triển công nghiệp với trụ cột chính là thu hút những ngành nghề kỹ thuật cao, công nghệ tiên tiến, thông minh, giảm phát thải carbon, thích ứng biến đổi khí hậu. Cùng đó, xây dựng hệ thống quản lý rác thải, nước thải tái sử dụng, biến chất thải của nhà máy này thành nguyên liệu của nhà máy kia và kết hợp hài hòa giữa sản xuất công nghiệp với bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, chăm lo đời sống an sinh xã hội cho nhân dân địa phương theo hướng phát triển ngành công nghiệp sạch, tuần hoàn, bền vững.

Lãnh đạo thành phố Đà Nẵng tiếp tục đồng hành, tập trung chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ, giải quyết nhanh các thủ tục hành chính, đặc biệt là việc bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư để thuận lợi trong việc triển khai, sớm hoàn thành toàn bộ dự án. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, kêu gọi đầu tư phát triển mới các khu chức năng, công trình hạ tầng kỹ thuật đầu mối, sân bay, cảng biển theo quy hoạch đã được phê duyệt để hình thành hệ sinh thái kinh tế, công nghiệp, đô thị, dịch vụ, du lịch theo hướng hiện đại, góp phần thúc đẩy hơn nữa mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống vật chật và tinh thần của nhân dân.

Chủ đầu tư dự án tập trung nguồn lực tổ chức triển khai thi công đảm bảo chất lượng, an toàn và tuyệt đối tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, sớm xúc tiến, kêu gọi các nhà đầu tư thứ cấp đến đầu tư, phát triển sản xuất, giải quyết nhiều việc làm tại địa phương, quan tâm đến an sinh xã hội chung của địa phương.

Theo kết luận sơ bộ được ban hành, mức thuế chống bán phá giá tạm thời thời được DOC xác định như sau:

• Đối với doanh nghiệp bị đơn bắt buộc và các công ty liên kết: 121,97%.

• Đối với các doanh nghiệp còn lại của Việt Nam: 130,77%.

Số liệu được công bố cho thấy lượng thép cốt bê tông xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Cụ thể, năm 2022, sản lượng xuất khẩu chỉ đạt hơn 43 tấn, tương đương khoảng 43.000 USD. Tuy nhiên, đến năm 2023 con số này đã tăng lên 27.700 tấn, với giá trị 16,8 triệu USD; và năm 2024 đạt khoảng 56.400 tấn, tương ứng gần 30 triệu USD.

Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công thương) đánh giá, mức thuế chống bán phá giá sơ bộ mà DOC áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam hiện được đánh giá là khá cao, vượt xa mức thuế áp dụng đối với các quốc gia khác cũng bị điều tra. Cụ thể, mức thuế sơ bộ đối với thép xuất khẩu từ Bulgaria là 52,8%, trong khi Ai Cập dao động từ 34,2% đến 52,7%.

Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công thương) cho biết, theo quy trình điều tra, sau khi có kết luận CBPG sơ bộ, DOC có thể ban hành thêm các bản câu hỏi bổ sung, đồng thời sẽ tiến hành thẩm tra tại chỗ các doanh nghiệp Việt Nam để xác minh thông tin cung cấp.

Dự kiến, DOC sẽ ban hành kết luận cuối cùng điều tra thuế chống bán phá giá vào tháng 7 năm 2026.

Nhằm đạt được kết quả tích cực trong kết luận cuối cùng, Cục PVTM khuyến nghị các doanh nghiệp liên quan như sau:

• Nghiên cứu kết luận sơ bộ của DOC và tham vấn với luật sư tư vấn để chuẩn bị phương án phản biện và tài liệu chứng minh cần thiết.

• Theo sát diễn biến của vụ việc và tiếp tục hợp tác đầy đủ với DOC, chuẩn bị kỹ lưỡng cho giai đoạn thẩm tra tại chỗ.

• Phối hợp tích cực với Cục PVTM trong các giai đoạn tiếp theo của vụ việc và khi DOC tiến hành thẩm tra tại chỗ, kịp thời đề xuất các biện pháp hỗ trợ cần thiết.

Cấp bách ổn định thị trường trong nước

Theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP, Chính phủ điều chỉnh mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu quy định tại Phụ lục II - Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023.

Nghị định có hiệu lực từ ngày ký đến hết ngày 30/4/2026. Sau thời điểm này, mức thuế nhập khẩu ưu đãi đối với các mặt hàng nêu trên sẽ thực hiện theo quy định tại Nghị định số 26/2023/NĐ-CP, trừ trường hợp Chính phủ quyết định kéo dài thời gian áp dụng.

rong trường hợp cần thiết để bảo đảm phát triển kinh tế - xã hội và ổn định thị trường xăng dầu, Bộ Công Thương sẽ có ý kiến đề xuất gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ ban hành Nghị quyết quy phạm pháp luật để kéo dài thời hạn áp dụng.

Nghị định cũng giao các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cùng các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm thi hành.

Theo Phụ lục kèm theo Nghị định, nhiều mặt hàng dầu mỏ, nhiên liệu và nguyên liệu hóa dầu được điều chỉnh thuế suất nhập khẩu ưu đãi về mức 0%.

Cụ thể, các mặt hàng dầu mỏ thô, condensate; naphtha và các chế phẩm dùng để pha chế xăng; nhiên liệu diesel cho ô tô; các loại nhiên liệu diesel khác; dầu nhiên liệu; nhiên liệu phản lực dùng cho máy bay; kerosene và nhiều loại dầu trung khác đều được áp dụng thuế suất 0%.

Một số nguyên liệu hóa dầu và hydrocarbon mạch vòng quan trọng phục vụ sản xuất như toluen, xylen, styren, ethylbenzen, cumen, cyclohexane cùng nhiều loại alkylbenzen khác cũng được giảm thuế về 0%.

Bên cạnh đó, một số mặt hàng vẫn giữ mức thuế suất nhất định. Chẳng hạn, benzen có thuế suất 3%; xăng động cơ có pha chì giữ mức 20%; xăng máy bay dùng cho động cơ piston áp dụng mức 7%; một số dung môi và dầu bôi trơn có mức thuế từ 3-10%.

Đảm bảo nguồn cung trước biến động thị trường năng lượng

Trước đó, Bộ Tài chính đã xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu có nhiều biến động.

Theo Bộ Tài chính, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đang tác động mạnh tới thị trường năng lượng thế giới. Diễn biến này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược của dầu từ Trung Đông.

Sự gián đoạn tại khu vực này có thể tác động tới khu vực châu Á, nơi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô Trung Đông, trong đó có Việt Nam.

Đánh giá của Bộ Tài chính và Bộ Công Thương cho thấy các diễn biến trên có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động cung ứng xăng dầu trong nước.

Hiện nay, phần lớn xăng dầu nhập khẩu của Việt Nam đến từ các nước ASEAN và Hàn Quốc với thuế suất 0% theo các hiệp định thương mại tự do (FTA). Tuy nhiên, để được hưởng mức thuế này, hàng hóa phải có giấy chứng nhận xuất xứ (C/O).

Trong khi đó, lượng xăng dầu dự trữ tại các kho của các quốc gia có FTA không lớn và một phần hàng hóa không có C/O. Vì vậy, việc điều chỉnh thuế nhập khẩu theo thuế suất tối huệ quốc (MFN) xuống 0% được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp có thể nhập khẩu từ các nguồn không có C/O.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã đề xuất giảm thuế nhập khẩu MFN đối với một số mặt hàng xăng dầu xuống 0% nhằm tạo điều kiện cho các thương nhân đầu mối đa dạng nguồn cung và chủ động nhập khẩu.

Việc ban hành Nghị định được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời ứng phó với biến động của thị trường năng lượng.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Thường trực Chính phủ ngày 4/3/2026 về đánh giá tác động của xung đột Trung Đông, Bộ Tài chính đã khẩn trương xây dựng hồ sơ dự thảo Nghị định điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu.

Ngay trong ngày 4/3, Bộ Tài chính đã có văn bản báo cáo Thủ tướng đề nghị cho phép xây dựng và ban hành Nghị định theo trình tự rút gọn.

Ngày 5/3/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành công văn thông báo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó đồng ý áp dụng trình tự rút gọn theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đối với việc xây dựng Nghị định này.

Theo tính toán của Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), việc điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu theo chính sách này dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.024 tỷ đồng trong thời gian thực hiện.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cho rằng đây là giải pháp cần thiết nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động nguồn cung, góp phần ổn định thị trường xăng dầu trong nước và bảo đảm an ninh năng lượng.

Trong đó, cơ quan soạn thảo kiến nghị thực hiện bình ổn giá xăng dầu khi giá bán lẻ xăng dầu trong nước biến động bất thường, tăng liên tiếp trong vòng một tháng, với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên, có nguy cơ tác động tiêu cực đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống nhân dân.

Việc đánh giá căn cứ theo tỷ trọng sản lượng tiêu thụ của các chủng loại mặt hàng xăng, các chủng loại mặt hàng dầu diesel của một số thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có tính đại diện, có tổng sản lượng tiêu thụ chiếm trên 70% sản lượng tiêu thụ trên cả nước.

Bộ Công Thương đề xuất làm cơ quan chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các Bộ, ngành liên quan thu thập, tổng hợp phân tích, đánh giá cung cầu, giá xăng dầu thế giới, các yếu tố cấu thành giá cơ sở, giá bán lê, tồn kho, nhu cầu tiêu dùng, tình hình sản xuất, nhập khẩu trong khoảng thời gian nhất định (3 tháng, 1 tháng...).

Trên cơ sở đó, thực hiện, đánh giá mức độ tác động tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân xây dựng báo cáo bình ổn giá gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ quyết định chủ trương bình ổn giá.

Dự thảo quy định mặt hàng xăng dầu thực hiện bình ổn giá là xăng, xăng sinh học, dầu diesel; giá các mặt hàng xăng dầu thực hiện bình ổn giá được theo dõi, đánh giá là giá bán lẻ do thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu công bố.

Trước đó, Bộ Tài chính đề xuất giảm thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với nhiều mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào xuống 0% nhằm ứng phó nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu do xung đột tại Trung Đông. Cụ thể, cơ quan kiến nghị hạ thuế MFN:

Từ 10% xuống 0% đối với xăng động cơ không pha chì và một số nguyên liệu pha chế xăng như naphtha, reformate

Từ 7% xuống 0% đối với nhiên liệu diesel, dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay và kerosene

Từ 3% xuống 0% đối với một số nguyên liệu hóa dầu như xylen, condensate, P-xylen

Từ 2% xuống 0% đối với một số hydrocarbon mạch vòng khác./.

Theo phản ánh từ các doanh nghiệp sản xuất, nhiều loại nguyên liệu nhập khẩu đã bắt đầu tăng giá mạnh từ đầu tháng 3. Bà Lâm Thúy Ái, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mebifarm, cho biết doanh nghiệp vừa nhận thông báo từ nhà cung cấp về việc một số nguyên liệu bị đứt nguồn do ảnh hưởng chiến sự, khiến giá tăng đáng kể. Trong đó, nguyên liệu kháng sinh AMOX đã tăng lên khoảng 25 USD/kg, so với mức 20 USD/kg trước đây.

“Giá các loại vitamin cũng biến động rất nhanh từ ngày 1-3. Nhiều nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi liên tục cập nhật thông báo tăng giá, vì vậy doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ nguồn nguyên liệu có nguy cơ bị ảnh hưởng để tính toán tồn kho hoặc tìm nguồn thay thế”, bà Ái cho biết.

Không chỉ ngành dược và thức ăn chăn nuôi, ngành bao bì và nhựa cũng ghi nhận biến động rõ rệt. Ông Nguyễn Đặng Hiến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM, cho biết giá hạt nhựa trên thị trường đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. Một số loại hạt nhựa hiện đã lên khoảng 3.842 USD/tấn. Tại nhà cung cấp Formosa, giá khoảng 1.045 USD/tấn, tương đương khoảng 27.500 đồng/kg với điều kiện thanh toán trước. Nguồn hàng từ Trung Quốc cũng tăng lên khoảng 27.000 đồng/kg và có xu hướng tiếp tục tăng.

Theo ông Hiến, giá hạt nhựa có thể sớm lên mức 28.000-30.000 đồng/kg, tức tăng khoảng 10% so với trước. Việc giá nguyên liệu tăng nhanh khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm, bao bì và hàng tiêu dùng phải điều chỉnh kế hoạch mua hàng để tránh rủi ro chi phí.

Song song với biến động giá nguyên liệu, chi phí logistics quốc tế cũng chịu áp lực lớn khi nhiều tuyến hàng hải bị ảnh hưởng bởi căng thẳng tại Trung Đông. Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết thị trường logistics đang chuyển từ trạng thái “gián đoạn” sang “kiểm soát khẩn cấp”.

Theo thông tin từ các hãng tàu, MSC đã tuyên bố kết thúc hành trình đối với toàn bộ lô hàng đi khu vực Arabian Gulf đang nằm trong hệ thống của hãng. Các container sẽ được dỡ tại cảng an toàn gần nhất thay vì tiếp tục đi vào vùng Vịnh như kế hoạch ban đầu.

Thực tế cho thấy, việc thay đổi tuyến vận chuyển kéo theo nhiều chi phí phát sinh. Hãng tàu MSC đã áp thêm phụ phí khoảng 800 USD/container để bù chi phí lệch tuyến. Ngoài ra, các chi phí dỡ hàng, lưu kho và vận chuyển tiếp tại cảng thay thế sẽ do chủ hàng chịu. Bên cạnh đó, phí bảo hiểm chiến tranh đối với vận tải biển cũng tăng mạnh. Theo thị trường bảo hiểm hàng hải London, mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tại khu vực vùng Vịnh đã tăng khoảng 5 lần so với trước. Điều này được dự báo sẽ tiếp tục đẩy chi phí logistics tăng cao trong thời gian tới.

Trước diễn biến này, Bộ Công Thương khuyến nghị các doanh nghiệp theo dõi sát tình hình vận tải quốc tế, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và xuất nhập khẩu phù hợp. Đồng thời, doanh nghiệp cần tăng dự trữ nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm các tuyến vận chuyển thay thế nhằm giảm rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Về phía các hiệp hội doanh nghiệp cũng kiến nghị cơ quan quản lý tăng cường cập nhật thông tin về tuyến vận tải, phụ phí và giá nhiên liệu để doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất – vận chuyển trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt sau các diễn biến quân sự giữa Mỹ - Israel và Iran, đang tác động đến hoạt động sản xuất - xuất nhập khẩu của doanh nghiệp tại TP.HCM, nhất là những ngành có độ mở thương mại cao.

Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) vừa thông tin tới Nhadautu.vn về tình hình hoạt động của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp.

Trong đó, các doanh nghiệp này có sự liên kết sâu rộng với thị trường quốc tế, từ nguồn cung nguyên liệu đến thị trường tiêu thụ. Vì vậy, những biến động tại các tuyến vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu đã bắt đầu tạo ra các ảnh hưởng nhất định đối với doanh nghiệp.

Tuyến vận tải Biển Đỏ gián đoạn, chi phí logistics tăng mạnh

Theo HEPZA, TP.HCM hiện có 66 khu chế xuất, khu công nghiệp đã được quyết định thành lập với tổng diện tích hơn 27.270 ha; trong đó 58 khu đang hoạt động với 4.689 dự án còn hiệu lực, bao gồm hơn 300 dự án của doanh nghiệp chế xuất.

Năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp ước đạt khoảng 80 tỷ USD; kim ngạch xuất khẩu đạt 48,4 tỷ USD và nhập khẩu đạt 36,6 tỷ USD. Tuy nhiên, kim ngạch xuất nhập khẩu với khu vực Trung Đông chỉ chiếm tỷ trọng tương đối nhỏ, khoảng 3-5% tổng kim ngạch.

Dù vậy, những biến động tại khu vực này lại tác động gián tiếp khá lớn tới chuỗi logistics toàn cầu.

Cụ thể, nhiều tuyến vận tải biển qua Biển Đỏ bị gián đoạn, buộc các hãng tàu phải chuyển hướng đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi). Điều này khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 3-4 tuần, đồng thời chi phí logistics gia tăng đáng kể.

Một số doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu từ châu Âu cho biết, họ đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung do thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí vận tải tăng mạnh. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không, kéo theo chi phí vận chuyển tăng cao.

Nhiều ngành sản xuất chịu sức ép

Tác động từ xung đột Trung Đông không diễn ra đồng đều mà tập trung vào một số ngành có chuỗi cung ứng phụ thuộc lớn vào thị trường châu Âu và Trung Đông.

Cụ thể, ngành điện tử và linh kiện ghi nhận nguy cơ thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá thành sản phẩm cũng bị đẩy lên, gây sức ép lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Trong khi đó, ngành dệt may và giày da đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ giao hàng cho đối tác châu Âu. Một số doanh nghiệp cho biết nếu tình trạng vận tải kéo dài, nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè hoàn toàn có thể xảy ra.

Ở lĩnh vực hóa chất, giá nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa, dung môi và các loại phụ gia đang tăng theo diễn biến của giá dầu thế giới. Điều này làm chi phí sản xuất của nhiều ngành công nghiệp tăng lên.

Đáng chú ý, ngành thủy sản và thực phẩm đông lạnh chịu tác động khá rõ rệt do phụ thuộc vào vận tải hàng không. Việc một số khu vực không phận bị hạn chế khiến nhiều chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, làm chi phí tăng mạnh.

Ngoài ra, container lạnh trở nên khan hiếm hơn, khiến các mặt hàng như tôm, cá tra xuất khẩu sang EU hoặc một số nước Trung Đông như UAE, Jordan có nguy cơ bị ách tắc tại các cảng trung chuyển.

Đối với ngành chế biến nông sản xuất khẩu, khó khăn chủ yếu đến từ việc thanh toán quốc tế qua các ngân hàng tại một số quốc gia trong khu vực bị gián đoạn, đồng thời chi phí logistics tăng nhanh.

Áp lực lan sang ngành logistics
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất, ngành logistics cũng chịu sức ép lớn. Đại diện HEPZA nêu rõ, việc nhiều hãng tàu hủy chuyến hoặc điều chỉnh lịch trình khiến hàng hóa sản xuất xong nhưng không thể xuất đi đúng kế hoạch, dẫn tới tình trạng quá tải kho bãi tại các cảng. Doanh nghiệp phải chịu thêm chi phí lưu kho, bảo quản hàng hóa và nhiều loại phụ phí phát sinh.

Bên cạnh cước vận tải tăng, doanh nghiệp còn phải gánh thêm các khoản như "phụ phí rủi ro chiến tranh" hoặc "phụ phí chuyển hướng hành trình" do các hãng tàu áp dụng.

Ngoài ra, việc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng cũng làm kéo dài thời gian quay vòng container, dẫn đến tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng TP.HCM để đóng hàng xuất khẩu.

Một doanh nghiệp logistics tại TP.HCM chia sẻ rằng, chi phí vận chuyển container sang châu Âu trong thời gian gần đây đã tăng đáng kể so với giai đoạn đầu năm, khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phải cân nhắc lại kế hoạch giao hàng.

Doanh nghiệp cần đa dạng hóa chuỗi cung ứng

Các chuyên gia thương mại quốc tế nhận định, dù tỷ trọng thương mại trực tiếp giữa Việt Nam và Trung Đông chưa lớn, nhưng khu vực này lại nằm trên nhiều tuyến vận tải chiến lược của thế giới. Vì vậy, bất kỳ xung đột nào tại đây cũng có thể gây hiệu ứng dây chuyền tới chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một chuyên gia logistics cho rằng, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là tại TP.HCM, trung tâm sản xuất và thương mại lớn nhất cả nước cần sớm xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro địa chính trị.

"Doanh nghiệp nên đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, mở rộng thêm các tuyến vận tải thay thế và chủ động điều chỉnh kế hoạch tồn kho để giảm phụ thuộc vào một số tuyến vận chuyển chiến lược", vị chuyên gia khuyến nghị.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị cho biết đang tăng cường dự trữ nguyên liệu, đồng thời làm việc với các đối tác logistics để linh hoạt phương án vận chuyển.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, đại diện HEPZA nhấn mạnh, đơn vị đang theo dõi sát tình hình hoạt động của doanh nghiệp trong các khu chế xuất, khu công nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có nguồn cung nguyên liệu hoặc thị trường xuất khẩu liên quan đến Trung Đông và châu Âu. Các khuyến cáo của Bộ Công Thương cũng được cập nhật thường xuyên để doanh nghiệp chủ động nắm bắt thông tin.

Đồng thời, HEPZA cũng cam kết tạo điều kiện thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực xuất nhập khẩu như: Cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), cấp giấy phép lao động cho người nước ngoài, hay xác nhận tình trạng doanh nghiệp phục vụ việc cấp thẻ doanh nhân APEC (ABTC)...

Ngoài ra, đơn vị đang phối hợp với các Sở, ngành liên quan để triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp theo chỉ đạo của Trung ương và UBND TP.HCM, nhằm giảm bớt khó khăn và ổn định hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Hồ Quốc Tuấn

Từ góc nhìn của ông Hải, diễn biến tại Iran sẽ quyết định trực tiếp đến giá dầu toàn cầu, đồng thời mở ra những chuyển động mới của dòng vốn và các trung tâm tài chính.

Xung đột Mỹ - Iran đang trở thành phép thử mới với trật tự địa chính trị và cấu trúc tài chính toàn cầu. Trong một phân tích đăng tải trên trang cá nhân, cựu banker nổi tiếng Lý Xuân Hải cho rằng ngoài yếu tố quân sự, biến cố Iran còn là giao điểm của 3 yếu tố chiến lược gồm thể chế, hành lang kinh tế và năng lượng.

Từ góc nhìn của ông Hải, diễn biến tại Iran sẽ quyết định trực tiếp đến giá dầu toàn cầu, đồng thời mở ra những chuyển động mới của dòng vốn và các trung tâm tài chính.

Từ ba biến số trên, ông Hải xây dựng 4 kịch bản chính cho kết quả cuộc chiến, đi kèm với kỳ vọng giá dầu của thị trường.

Kịch bản 1: Chính quyền Iran sụp đổ nhanh trong 2–4 tuần, chấp nhận điều kiện của Mỹ, từ bỏ chương trình hạt nhân và tên lửa. Giá dầu có thể giảm về vùng 45–60 USD/thùng vì rủi ro địa chính trị hạ nhiệt.

Kịch bản 2-a: Sau khoảng một tháng, Iran chịu thiệt hại đáng kể và chấp nhận đàm phán nhưng không đầu hàng. Mỹ ngừng chiến, mỗi bên tự tuyên bố chiến thắng. Giá dầu dao động khoảng 80–85 USD.

Kịch bản 2-b: Chiến sự kéo dài 3–6 tháng, giằng co. Iran thiệt hại nặng nhưng không sụp đổ và không đàm phán; Mỹ cũng không thể kéo dài vô hạn nên dừng lại. Hai bên cùng tuyên bố thắng lợi. Giá dầu có thể lên 100–110 USD.

Kịch bản 3: Chiến tranh kéo dài và chuyển hóa thành xung đột ủy nhiệm, với việc Trung Quốc (và có thể cả Nga) bơm tài chính, vũ khí cho Iran. Khi đó giá dầu có thể vọt lên 120–150 USD.

Theo ông Hải, thị trường hiện đang đặt cược chủ yếu vào hai kịch bản đầu tiên. Giá dầu WTI quanh vùng 70 USD/thùng phản ánh xác suất khoảng 40% cho kịch bản Iran sụp đổ nhanh và 60% cho kịch bản đàm phán sau xung đột ngắn hạn.

"Đừng nghĩ có năng lượng mặt trời, gió, nguyên tử… thì dầu khí sẽ mất hoàn toàn ý nghĩa. Nó là nguyên liệu cơ bản" - ông Hải lưu ý.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông Hải cho rằng cuộc khủng hoảng Iran thực chất là điểm giao của ba xung đột chiến lược.

Thứ nhất là xung đột thể chế, khi Iran đại diện cho một mô hình chính trị đối lập với trật tự do Mỹ dẫn dắt.

Thứ hai là xung đột hành lang kinh tế, khi Iran nằm trên các tuyến kết nối chiến lược như hành lang INSTC (Nga – Iran – Ấn Độ) và sáng kiến Vành đai – Con đường (BRI) của Trung Quốc, đồng thời cạnh tranh trực tiếp với hành lang IMEC do Mỹ hậu thuẫn.

Thứ ba là xung đột năng lượng, bởi Iran kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới.

Cơ hội cho trung tâm tài chính

Theo lập luận của chuyên gia Lý Xuân Hải, khả năng bùng nổ một cuộc chiến khu vực toàn diện là không cao, bởi chi phí quá lớn cho tất cả các bên. Kịch bản dễ xảy ra hơn là bất ổn kéo dài, với tác động lan rộng qua ba kênh chính: năng lượng, thương mại và tài chính.

Giá vàng, dầu và khí đốt có xu hướng tăng, trong khi các ngành bảo hiểm, vận tải biển và logistics sẽ biến động mạnh. Một phần dòng vốn có thể chảy bớt khỏi các quốc gia Arab giàu có nhờ dầu mỏ. Đây cũng là lúc các trung tâm tài chính mới có thể xuất hiện.

"Trung tâm tài chính ta có cơ hội trong những lúc đổ gãy này. Vấn đề là xây trung tâm tài chính sao cho trúng", ông Hải viết.

Vị chuyên gia cho rằng Việt Nam cần tận dụng cơ hội này bằng cách phát triển mạnh các lĩnh vực kinh tế biển, năng lượng, cảng biển và logistics để tăng khả năng tự chủ về năng lượng và chuỗi cung ứng.

Cuối cùng, theo ông Hải, xung đột ở Iran đang trở thành phép thử đối với trật tự toàn cầu, đặt ra ba vấn đề lớn: Liệu Mỹ còn đủ khả năng áp đặt ý chí bằng sức mạnh quân sự nhanh chóng, các hành lang kinh tế ngoài quỹ đạo Mỹ có thể tồn tại hay không, và các cơ chế tài chính không USD có thể đứng vững trước chiến tranh và trừng phạt?

Câu trả lời cho những câu hỏi này sẽ không chỉ định đoạt tương lai của Iran, mà còn định hình biên độ “quyền lực không giới hạn” của Mỹ trong nhiều năm tới, cũng như không gian chiến lược mà các quốc gia trung bình và nhỏ – trong đó có Việt Nam – có thể tận dụng để vừa bảo vệ mình, vừa tranh thủ cơ hội trong biến động toàn cầu./.

Nguồn tham khảo: Lý Xuân Hải, Al Jazeera, Bloomberg

Theo Bộ Công Thương, từ ngày 28/2/2026, Mỹ và Israel đã tiến hành cuộc không kích quân sự quy mô lớn tấn công nhằm vào Iran, đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong căng thẳng khu vực Trung Đông. Trong vòng 24 - 48 giờ sau cuộc không kích, các bên đều lên tiếng đã chuẩn bị cho một kịch bản chiến tranh kéo dài nhiều ngày. Các đợt tấn công quân sự và phản công đã gây nên tình trạng bất ổn nghiêm trọng, tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dự báo, giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng.

Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường không tiếp tục gia tăng đồng thời ảnh hướng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh. Nhiều quốc gia khu vực Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận do an ninh chiến sự, dẫn tới việc các chuyến bay vận tải và chở hàng phải chuyển hướng, kéo dài thời gian bay và gây tăng chi phí hiệu quả logistics.

Việc vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ sau các cuộc không kích nhằm vào Iran của Mỹ và Israel. Iran cảnh báo các tàu thuyền rằng việc đi qua Hormuz hiện không an toàn, buộc các hãng tàu phải tránh xa vùng chiến sự hoặc thay đổi lộ trình, gây tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu đáng kể.

Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các Hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu, Hiệp hội hoạt động trong lĩnh vực logistics theo dõi sát diễn biến tình hình, kịp thời cập nhật thông tin tới doanh nghiệp để chủ động kế hoạch sản xuất, xuất nhập khẩu và vận tải, hạn chế ùn tắc và thiệt hại và góp phần cải thiện sự linh hoạt và khả năng chống chịu với các biến động của môi trường kinh doanh quốc tế liên quan đến doanh nghiệp Việt Nam.

Theo đó, cơ quan này khuyến nghị doanh nghiệp đa dạng hoá nguồn cung và thị trường thay thế; chú trọng điều khoản logistics, bảo hiểm, bất khả kháng trong hợp đồng; mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hoá để phòng ngừa rủi ro và giảm tổn thất khi phát sinh sự cố tại thị trường nhập khẩu.

Các doanh nghiệp cần tăng cường phối hợp, trao đổi dữ liệu với các bộ, ngành về tình hình địa chính trị, vận tải, giá cước nhằm xây dựng phương án ứng phó kịp thời; chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa, thích ứng để giảm thiểu nguy cơ, rủi ro, tổn thất từ các sự cố trong thương mại, vận chuyển quốc tế và các vấn đề liên quan, chuẩn bị phương án phản ứng kịp thời để hạn chế ảnh hưởng đối với chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp cũng được khuyến khích thường xuyên làm việc với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ của Việt Nam tại nước ngoài để tìm kiếm những đơn hàng mới, thị trường mới có tiềm năng, từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác, tận dụng tối đa các cơ hội.

Các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương sẽ theo dõi sát, kịp thời cập nhật thông tin về diễn biến tại khu vực Trung Đông để trao đổi với các Hiệp hội, nghiên cứu tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để có khả năng chủ động ứng phó với các tình huống tương tự trong tương lai.

Theo đánh giá của Cục Thống kê, CPI năm 2025 tăng chủ yếu đến từ áp lực giá ở một số nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu.

Đáng chú ý nhất là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng, khi chỉ số giá tăng tới 6,08%, qua đó đóng góp 1,38 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Trong nhóm này, giá thuê nhà tăng 7,33%, vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 6,45%.

Riêng giá điện sinh hoạt tăng 7,20%, phản ánh nhu cầu sử dụng điện cao hơn cùng hai đợt điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân của EVN vào tháng 10/2024 và tháng 5/2025.

Cùng với đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,27%, làm CPI chung tăng thêm 1,17 điểm phần trăm. Trong đó, giá thực phẩm tăng 3,61%, đóng góp khoảng 0,8 điểm phần trăm; giá ăn uống ngoài gia đình tăng 3,81%, còn nhóm lương thực chỉ tăng nhẹ 0,17%.

Một yếu tố khác cũng tạo áp lực lên mặt bằng giá là nhóm thuốc và dịch vụ y tế, với mức tăng 13,07%, khiến CPI chung tăng 0,61 điểm phần trăm.

Ở chiều ngược lại, một số yếu tố đã giúp “hãm đà” tăng CPI trong năm 2025 như nhóm giao thông giảm 2,14%, kéo CPI chung giảm khoảng 0,21 điểm phần trăm, chủ yếu nhờ giá xăng giảm mạnh 8,53%. Nhóm thông tin và truyền thông cũng giảm 0,45%, khiến CPI giảm nhẹ 0,02 điểm phần trăm, do giá điện thoại thế hệ cũ tiếp tục đi xuống.

Trong khi đó lạm phát cơ bản trong tháng 12/2025 ghi nhận mức tăng 0,23% so với tháng trước và tăng 3,27% so với cùng kỳ. Tính bình quân cả năm, lạm phát cơ bản tăng 3,21%, thấp hơn mức tăng 3,31% của CPI chung. Nguyên nhân là do các yếu tố khiến CPI tăng mạnh như giá lương thực, thực phẩm, điện sinh hoạt, dịch vụ y tế và giáo dục đều nằm ngoài rổ tính lạm phát cơ bản./.

Trong mức tăng tổng giá trị tăng thêm toàn nền kinh tế, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,78%, đóng góp 5,3%; khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,95%, đóng góp 43,62%; khu vực dịch vụ tăng 8,62%, đóng góp 51,08%.

Nông, lâm nghiệp và thủy sản dù chịu ảnh hưởng từ thiên tai vẫn duy trì ổn định nhờ các biện pháp ứng phó kịp thời. Trong đó, nông nghiệp tăng 3,48%, đóng góp 3,59%; lâm nghiệp tăng 5,7%, nhưng chỉ đóng góp 0,38% do quy mô nhỏ; thủy sản tăng 4,41%, đóng góp 1,33%.

Khu vực công nghiệp và xây dựng ghi nhận mức tăng cao nhất từ năm 2019. Ngành công nghiệp tăng 8,8%, đóng góp 35,15%. Trong đó, công nghiệp chế biến – chế tạo tiếp tục là động lực tăng trưởng chính với mức tăng 9,97%, đóng góp tới 31,49%.

Các ngành phụ trợ cũng tăng trưởng tốt: Cung cấp nước, xử lý rác thải tăng 7,82% (đóng góp 0,6%); điện tăng 6,39% (2,94%); khai khoáng tăng nhẹ 0,42% (0,13%); xây dựng tăng 9,62%, đóng góp 8,47%.

Khu vực dịch vụ hưởng lợi rõ rệt từ sự phục hồi của thương mại và du lịch, với lượng khách quốc tế đạt mức cao kỷ lục. Dịch vụ tăng 8,62%, cao thứ hai trong giai đoạn 2011–2025 (chỉ sau mức tăng 10,66% năm 2022). Một số ngành có tỷ trọng lớn: bán buôn – bán lẻ tăng 8,52% (đóng góp 10,62%); vận tải – kho bãi tăng 10,99% (8,69%); tài chính – ngân hàng – bảo hiểm tăng 7,82% (5,72%); lưu trú – ăn uống tăng 10,02% (3,34%).

Về cơ cấu kinh tế, năm 2025, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 11,64%; công nghiệp và xây dựng 37,65%; dịch vụ 42,75%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm 7,96%. So với năm 2024, tỷ trọng ngành dịch vụ tăng nhẹ, trong khi khu vực nông nghiệp giảm.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân quý 4/2025 tăng 3,44% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung cả năm, CPI tăng 3,31%, đạt mục tiêu kiểm soát lạm phát do Quốc hội đề ra./.

Thông tin trên được nêu tại họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội quý IV và năm 2025 do Cục Thống kê tổ chức chiều nay (5/1).

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tăng 17% so với năm trước, đạt 475,04 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 107,95 tỷ USD, giảm 6,1%, chiếm 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 367,09 tỷ USD, tăng 26,1%, chiếm 77,3%.

Cơ cấu xuất khẩu vẫn nghiêng mạnh về hàng công nghiệp chế biến, chiếm gần 89% tổng kim ngạch. Năm qua, Việt Nam có 36 mặt hàng xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD, trong đó 8 mặt hàng vượt mốc 10 tỷ USD.

Ở chiều nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 12 đạt 44,69 tỷ USD, tăng 17,6% so với tháng trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 14,57 tỷ USD, tăng 28,5%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 30,11 tỷ USD, tăng 13%.

Trong năm 2025, có 47 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 93,8% tổng kim ngạch nhập khẩu (có 9 mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 64,8%). Về cơ cấu, hàng tư liệu sản xuất đạt 426,11 tỷ USD, chiếm 93,6%.

Về thị trường, Mỹ giữ vị trí đối tác xuất khẩu lớn nhất với kim ngạch hơn 153 tỷ USD, giúp Việt Nam xuất siêu gần 134 tỷ USD. Ngược lại, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất, kéo mức nhập siêu lên hơn 115 tỷ USD.

Tính chung cả năm 2025, cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 20,03 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 24,94 tỷ USD). Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 29,43 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 49,46 tỷ USD./.

Mở rộng kênh tiếp nhận và giải đáp vướng mắc
Hội nghị đối thoại năm 2025 là diễn đàn để Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan trao đổi trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp và người nộp thuế về các quy định, thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan.

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc ban hành cũng như triển khai kịp thời nhiều chính sách hỗ trợ, góp phần giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn, củng cố niềm tin và từng bước phục hồi sản xuất.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu nhiều chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử, tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp và hiệp hội cũng đánh giá cao việc duy trì các cuộc đối thoại định kỳ giữa Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan với người nộp thuế. Những cải tiến liên quan đến kê khai thuế điện tử, hóa đơn điện tử, hoàn thuế đã giúp quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế trở nên thuận tiện, nhanh chóng và minh bạch hơn.

Bên cạnh đó, các chính sách giảm thuế giá trị gia tăng và gia hạn thời hạn nộp thuế trong những năm gần đây được đánh giá là thiết thực. Hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được tiếp nhận, xử lý đúng quy định, tạo điều kiện cho doanh nghiệp cải thiện dòng tiền và tái đầu tư sản xuất.

Trong lĩnh vực hải quan, việc triển khai hệ thống thông quan tự động và các dịch vụ công trực tuyến đã góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí lưu kho bãi, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng cơ hội kinh doanh, đồng thời nâng cao mức độ tuân thủ và tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, năm 2025 được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức. Tuy nhiên, nhờ sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp cùng các giải pháp hỗ trợ kịp thời từ Nhà nước, công tác thu ngân sách nhà nước đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.

Thứ trưởng Cao Anh Tuấn ghi nhận và đánh giá cao sự đóng góp của doanh nghiệp trong việc thực hiện các chủ trương, giải pháp phát triển kinh tế – xã hội của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, đồng thời bày tỏ sự cảm ơn đối với người nộp thuế đã đồng hành cùng Nhà nước trong thời gian qua.

Chính sách thuế và hải quan luôn là mối quan tâm lớn của doanh nghiệp. Vì vậy, Bộ Tài chính và các đơn vị trực thuộc xác định việc hỗ trợ, giải đáp vướng mắc cho người nộp thuế là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa chính sách vào thực tiễn một cách hiệu quả.

Trong bối cảnh kinh tế trong nước và quốc tế còn nhiều biến động, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành gói giải pháp hỗ trợ về thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất trong năm 2025 với tổng quy mô khoảng 241.740 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 116.100 tỷ đồng là các khoản được gia hạn nộp, và khoảng 125.640 tỷ đồng là các khoản được miễn, giảm.

Các giải pháp này nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân, qua đó góp phần ổn định hoạt động sản xuất – kinh doanh, hỗ trợ vượt qua khó khăn, đồng thời vẫn bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước trong điều kiện nhu cầu chi tiêu lớn.

Năm 2025, Bộ Tài chính tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa công tác quản lý, đặc biệt trong lĩnh vực thuế và hải quan, nhằm tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực thuế, Bộ đẩy mạnh chuyển đổi số theo định hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm. Các thủ tục hành chính được nâng cấp thành dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Tổng số thủ tục thuế được cắt giảm từ 235 xuống còn 223, trong đó 100% được cung cấp trực tuyến và 102 thủ tục đã được tích hợp lên Cổng dịch vụ công quốc gia.

Các ứng dụng eTax, eTax Mobile tiếp tục hỗ trợ hiệu quả cho cá nhân và doanh nghiệp; hệ thống hóa đơn điện tử đã xử lý hơn 20 tỷ hóa đơn; thủ tục hoàn thuế thu nhập cá nhân tự động được triển khai từ tháng 4/2025.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an kết nối cơ sở dữ liệu dân cư, sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế kể từ ngày 1/7/2025; đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý rủi ro, giám sát hoàn thuế, hỗ trợ người nộp thuế và quản lý nợ thuế.

Đối với lĩnh vực hải quan, Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh; xem xét 214 thủ tục hành chính, đề xuất bãi bỏ 33 thủ tục và đơn giản hóa 58 thủ tục khác, qua đó cắt giảm 56,4% thời gian giải quyết và 37,9% chi phí tuân thủ.

Cùng với đó, công nghệ AI được ứng dụng trong chatbot hỗ trợ doanh nghiệp; dữ liệu hải quan được kết nối, đồng bộ với Cổng dịch vụ công quốc gia. Tính đến ngày 17/12/2025, đã có 145.291 hồ sơ được đồng bộ lên hệ thống.

Tại hội nghị, đại diện các cơ quan thuế và hải quan đã giới thiệu các quy định mới, trực tiếp giải đáp thắc mắc của doanh nghiệp. Lãnh đạo Bộ Tài chính khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, đẩy mạnh cải cách thủ tục, hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch và thuận lợi.

Đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh mong muốn cộng đồng doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh, tuân thủ pháp luật về thuế và hải quan, đồng thời đồng hành cùng Nhà nước trong mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

( Nguồn: Báo điẹn tử Chính phủ )

Cụ thể, gã khổng lồ thương mại điện tử này đã triển khai công cụ BrainBox AI của Trane Technologies, kết hợp với dịch vụ Amazon Web Services (AWS), tại ba trung tâm hoàn thiện đơn hàng tạp hóa ở Bắc Mỹ. Hệ thống BrainBox sử dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để tự động điều chỉnh các hệ thống kiểm soát nhiệt độ và thông gió (ventilation systems) nhằm giảm mức tiêu thụ năng lượng và khí thải carbon.

Sau giai đoạn thí điểm thành công, Amazon hiện đang lên kế hoạch triển khai nền tảng này tại hơn 30 cơ sở khác trong mạng lưới phân phối và hoàn thiện đơn hàng tạp hóa tại Mỹ, và sẽ tiến hành lắp đặt công cụ này tại các cửa hàng vào năm 2026.

Hợp Nhất Mục Tiêu Logistics và Bền Vững

Amazon đang tận dụng công nghệ mới để hỗ trợ việc mở rộng sâu hơn vào lĩnh vực tạp hóa, đồng thời theo đuổi các mục tiêu bền vững đã đặt ra.

Bà Christina Minardi, Phó Chủ tịch phụ trách Bất động sản và Phát triển Cửa hàng Tạp hóa Toàn cầu tại Amazon, cho biết trong thông cáo: “Tại Amazon, chúng tôi không ngừng tìm kiếm các giải pháp dựa trên dữ liệu, có khả năng mở rộng để giảm thiểu lượng khí thải carbon, đồng thời duy trì sự xuất sắc trong vận hành.”

Theo website của công ty, Amazon đang đặt mục tiêu đạt được mức trung hòa carbon (carbon neutrality) trên toàn bộ hoạt động vào năm 2040. Tuy nhiên, báo cáo bền vững gần đây nhất của họ cho thấy lượng khí thải carbon đã tăng 6% so với cùng kỳ năm 2024, sau khi ghi nhận mức giảm 3% trong năm 2023.

Bà Minardi tiếp tục chia sẻ về giá trị của công nghệ: “Thông qua việc hợp tác với Trane Technologies và đội ngũ BrainBox AI, chúng tôi đang biến các tòa nhà của mình thành các hệ thống thông minh có khả năng học hỏi và thích ứng, giúp chúng tôi đạt được cả mục tiêu bền vững và mục tiêu hiệu suất theo thời gian thực.”

Song song với nỗ lực bền vững, công ty cũng đang thí điểm việc sử dụng trung tâm hoàn thiện đơn hàng quy mô siêu nhỏ (in-store micro-fulfillment center) ngay bên trong một cửa hàng Whole Foods Market ở Plymouth Meeting, Pennsylvania. Động thái này càng làm tăng thêm sự gắn kết giữa mảng thương mại điện tử tổng thể của Amazon với các hoạt động của ngành tạp hóa.

Ngoài ra, Amazon cũng đang tận dụng mạng lưới logistics của mình để cung cấp thêm các tùy chọn vận chuyển hàng tạp hóa cho người mua sắm, bao gồm việc mở rộng giao hàng trong ngày (same-day delivery) cho các mặt hàng dễ hỏng (perishable items) tới hơn 1.000 thành phố và thị trấn vào đầu năm nay.

Sự sụt giảm xuất khẩu sang Mỹ diễn ra bất chấp thông tin hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã đồng ý giảm quy mô một số mức thuế và các biện pháp khác sau cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc vào ngày 30/10.

Nhận định về bức tranh thương mại này, bà Zichun Huang, chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại Capital Economics, cho biết: “Việc cắt giảm thuế quan được thống nhất theo thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ-Trung đã không giúp nâng cao lượng hàng xuất khẩu sang Mỹ vào tháng trước, nhưng tăng trưởng xuất khẩu chung vẫn phục hồi. Chúng tôi kỳ vọng xuất khẩu của Trung Quốc sẽ duy trì khả năng phục hồi, với việc quốc gia này tiếp tục giành thêm thị phần toàn cầu vào năm tới.”
Bà Huang nhấn mạnh thêm: “Vai trò của việc định tuyến lại thương mại trong việc bù đắp lực cản từ thuế quan của Mỹ dường như vẫn đang gia tăng.”
Các Con Số Biết Nói

Dữ liệu hải quan công bố hôm thứ Hai cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc đã tăng 5,9% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 11, đảo ngược đà giảm 1,1% của tháng 10 và vượt xa mức dự báo 3,8% trong cuộc thăm dò của Reuters. Nhập khẩu cũng tăng 1,9%, so với mức tăng nhẹ 1,0% trong tháng 10.
Thặng dư thương mại trong tháng 11 đạt 111,68 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 6 và tăng mạnh so với con số 90,07 tỷ USD của tháng trước. Tính chung 11 tháng, thặng dư thương mại đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 1 nghìn tỷ USD.
Chiến Lược Đa Dạng Hóa Thị Trường

Trung Quốc đã đẩy mạnh nỗ lực đa dạng hóa thị trường xuất khẩu kể từ khi ông Trump thắng cử vào tháng 11 năm 2024, theo đuổi quan hệ thương mại chặt chẽ hơn với Đông Nam Á và Liên minh Châu Âu (EU). Đồng thời, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng tận dụng dấu ấn toàn cầu để thiết lập các trung tâm sản xuất mới nhằm hưởng mức thuế thấp hơn.

Sự phân hóa thị trường thể hiện rất rõ nét trong tháng 11:

• Xuất khẩu sang Hoa Kỳ: Giảm 29% so với cùng kỳ.

• Xuất khẩu sang EU: Tăng 14,8%.

• Xuất khẩu sang Úc: Tăng vọt 35,8%.

• Xuất khẩu sang Đông Nam Á: Tăng 8,2%.

Hiện tại, mức thuế trung bình của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc đứng ở mức 47,5%, cao hơn nhiều so với ngưỡng 40% mà các nhà kinh tế cho rằng sẽ làm xói mòn biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu Trung Quốc.

Ông Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, nhận định về động lực xuất khẩu: “Máy móc điện tử và chất bán dẫn dường như là chìa khóa (cho mức xuất khẩu cao hơn). Có sự thiếu hụt các loại chip cấp thấp và thiết bị điện tử khác, đồng nghĩa với việc giá cả tăng vọt, và các công ty Trung Quốc vươn ra toàn cầu đã và đang nhập khẩu tất cả các loại máy móc và đầu vào khác từ Trung Quốc.”
Triển Vọng Chính Sách và Nhu Cầu Nội Địa

Đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc đã mạnh lên vào thứ Hai nhờ dữ liệu xuất khẩu tốt hơn mong đợi. Giới đầu tư hiện đang chờ đợi các tín hiệu chính sách từ các cuộc họp quan trọng cuối năm, đặc biệt là Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương sắp tới.

Bộ Chính trị Trung Quốc hôm thứ Hai đã cam kết thực hiện các bước để mở rộng nhu cầu trong nước, một sự chuyển dịch mà các nhà phân tích cho là rất quan trọng để giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu của nền kinh tế trị giá 19 nghìn tỷ USD này.

Về mặt hàng hóa, xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc đã tăng 26,5% so với tháng trước trong tháng 11. Nhập khẩu đậu nành cũng đang hướng tới năm tốt nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, nhập khẩu đồng chưa gia công lại giảm, phản ánh nhu cầu nội địa vẫn còn yếu do sự suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản.

Kết luận về thách thức tái cân bằng nền kinh tế, ông Lynn Song, Kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa của ING, cho biết: “Việc xoay trục của Trung Quốc nhằm thiết lập nhu cầu trong nước như một động lực tăng trưởng chính sẽ cần thời gian, nhưng điều cần thiết là Trung Quốc phải chuyển sang giai đoạn tiếp theo trong quá trình phát triển kinh tế của mình.”

Danh sách các quốc gia có nền thương mại hàng đầu thường cố định bởi Trung Quốc, Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… Việc Việt Nam bứt phá khẳng định rằng, chúng ta không còn là nền kinh tế đang nổi lên, mà đã trở thành một cường quốc xuất nhập khẩu đúng nghĩa.

Đầu tiên phải kể đến sức mạnh của khối doanh nghiệp FDI, với những “gã khổng lồ” công nghệ Samsung, LG, Amkor, Foxconn, Hana Micron và Intel đã tạo ra nhóm hàng điện thoại, linh kiện, máy tính chiếm hơn 33% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Xuất khẩu toàn ngành điện tử chiếm gần 143 tỷ USD.

Dĩ nhiên sự hùng hậu của nhóm doanh nghiệp FDI là thành quả nhiều thập kỷ xây dựng, hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; không ngừng cải cách thể chế; là kết quả tất yếu của đường lối ngoại giao đa phương, sẵn sàng làm bạn và đối tác trên nguyên tắc cùng có lợi.

Thời kỳ trước đây Việt Nam được ví như “nền kinh tế đạp chân” ngụ ý nền công nghiệp may mặc, giày da xuất khẩu làm chủ đạo. Hiện nay chúng ta đã tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp Việt hiện không còn chỉ đơn thuần làm OEM hay gia công giản đơn.

Người Việt đã xây dựng thương hiệu riêng - doanh nghiệp lớn trong khu vực và châu lục, có bản sắc trên toàn cầu, như: nông sản, thực phẩm chế biến, đồ gỗ, hàng tiêu dùng,… thường xuyên nằm trong top xuất khẩu tỷ đô.

Tính đến giữa tháng 11, kim ngạch xuất khẩu hạt điều đạt 4,51 tỷ USD, tăng 19,3% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt mốc 4,34 tỷ USD của cả năm 2024, tạo ra kỷ lục mới. Năm 2025 cà phê có thể đạt con số xuất khẩu 10 tỷ USD. Xuất khẩu sầu riêng cũng chính thức vượt mức kỷ lục 3,2 tỷ USD của cả năm 2024.

Xuất khẩu tôm hùm lũy kế 10 tháng đầu năm 712 triệu USD tăng 135% so với cùng kỳ, có thể tiến tới mốc 1 tỷ USD.

Bên cạnh những thống kê ấn tượng, nền kinh tế vẫn đối diện với nhiều vấn đề nan giải. Đó là tình trạng mất cân đối giữa khu vực nội địa và FDI. Độ mở lớn, phụ thuộc nhiều vào bên ngoài càng dễ bị tác động bởi các biến cố “địa chính trị - kinh tế” quốc tế.

Doanh nghiệp nội địa, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao chưa “lớn đủ nhanh” để thực hiện sứ mệnh tự chủ gánh vác nền kinh tế, tạo ra hệ giá trị “made in Vietnam” thực thụ.

Ông Phạm Tuấn Anh - nguyên Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) thẳng thắn chỉ ra, các doanh nghiệp trong nước vẫn chưa làm chủ và cạnh tranh được về công nghệ nguồn trong sản xuất, chưa có sản phẩm công nghiệp thương hiệu Việt Nam có hàm lượng công nghệ và giá trị cao.

Xuất khẩu nông sản - mặt hàng nội địa chủ lực tăng trưởng đều đặn, nhưng người nông dân trực tiếp sản xuất chưa được thụ hưởng tương xứng. Do phần lớn xuất khẩu thô, chưa xây dựng được thương hiệu tầm quốc tế; tồn tại nhiều khâu trung gian “ăn” hết lợi nhuận. Vì vậy, Việt Nam cần phải nhanh chóng vượt qua được các rào cản trên để phát triển bền vững, trở thành một cường quốc xuất khẩu thực sự.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Diên cho biết, xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Cụ thể, tháng 11, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt khoảng 77 tỷ USD, dù giảm so với tháng trước nhưng vẫn tăng 15,6% so với cùng kỳ. Lũy kế đến hết ngày 30/11, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta đạt mức 840 tỷ USD; xuất siêu 20,53 tỷ USD.

Lãnh đạo Bộ Công thương cho rằng với đà hiện nay, trong cả năm 2025, xuất nhập khẩu của Việt Nam có thể đạt mức khoảng 920 tỷ USD hoặc cao hơn, qua đó nằm trong nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Đề cập đến tác động từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ, Bộ trưởng cho hay xuất khẩu sang thị trường này trong 11 tháng vẫn tăng 27% nhờ các đơn hàng ký trước, đặc biệt giai đoạn tháng 1–8 – thời điểm chưa áp thuế.

Tuy nhiên, từ khi chính quyền Washington triển khai áp thuế (tháng 8/2025), kim ngạch xuất khẩu theo tháng bắt đầu có chiều hướng đi xuống: tháng 8 giảm 1,97% so với tháng 9; tháng 9 giảm 1,5%; tháng 10 giảm 1,3%; riêng tháng 11 giảm tới 7,1%.

Dẫu vậy, so với cùng kỳ năm trước, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ vẫn duy trì mức tăng cao: tháng 8 tăng 18,3%; tháng 9 tăng 38,5%; tháng 10 tăng 26,9%; và tháng 11 tăng 23%.

Trao đổi với Dân trí, Ông Nguyễn Tuấn Việt - Tổng giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO - nhận định tốc độ giao thương của Việt Nam hiện tăng mạnh hơn nhiều so với chu kỳ thương mại thông thường, cho thấy năng lực sản xuất, khả năng thích ứng và độ mở kinh tế đã bước sang một giai đoạn mới.

Ông cho biết Việt Nam duy trì xuất siêu nhiều năm, hiện khoảng 30 tỷ USD, góp phần tăng dự trữ ngoại hối, ổn định tỷ giá và tạo dư địa cho điều hành vĩ mô.

Đáng chú ý, vị này mạnh năng lực xuất khẩu của Việt Nam đã tương đương, thậm chí vượt GDP năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu năm 2024 đạt 400 tỷ USD, dự kiến năm 2025 có thể chạm 450–500 tỷ USD./.