Phát triển ngành logistics Việt Nam: Cần hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật



  • Hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra nhiều cơ hội và thách thức cho ngành logistics Việt Nam. Điều này đòi hỏi ngành logistics phải phát triển hiệu quả dựa trên cơ sở một hệ thống chuẩn mực và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật có cơ sở khoa học. Trong phạm vi bài này, bước đầu xin đề cập một số ý kiến về hệ thống chỉ tiêu trong lĩnh vực này cần được nghiên cứu, ứng dụng thống nhất cho ngành logistics Việt Nam.

    Sự cần thiết của một hệ thống chỉ tiêu đánh giá thống nhất

    Nền kinh tế nước ta là một tổng thể kinh tế quốc dân thống nhất, bao gồm nhiều ngành và mỗi ngành thực hiện những chức năng nhất định. Logistics là một ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể của nền kinh tế trên. Ngành logistics ra đời và phát triển trong nền kinh tế quốc dân cũng là do phân công lao động xã hội. Cùng với sự phát triển sản xuất kinh doanh, tiến bộ khoa học và công nghệ, ngành logistics phát triển hết sức đa dạng và phong phú. Quyết định 200-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 14/02/2017 đã khẳng định: “Phát triển dịch vụ logistics thành một ngành dịch vụ đem lại giá trị gia tăng cao…”.

    Dịch vụ logistics những năm gần đây ở nước ta đã có sự phát triển nhanh chóng và trở thành ngành kinh tế dịch vụ đóng góp ngày càng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của đất nước. Năm 2017, Việt Nam đạt tổng kim ngạch ngoại thương kỷ lục là 424,8 tỷ USD, tăng 20,9% so với năm 2016. Trong đó xuất khẩu đạt 214 tỷ USD, tăng 21,2% so với năm 2016, là mức tăng cao nhất kể từ năm 2011 đến nay,… Tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của cả nước đạt 3.934.185 tỷ đồng, tăng 11,2%; Số lượng các DN logistics ngày càng tăng nhanh cả về số lượng và năng lực kinh doanh… Tuy nhiên ngành logistics Việt Nam đến nay vẫn chưa có một hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật thống nhất để quản lý, đánh giá sự phát triển ngành và hoạt động kinh doanh của các DN logistics. Ngay cả các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật về dịch vụ logistics vẫn chưa đưa thành nhiệm vụ trong các kế hoạch phát triển ngành, địa phương, DN và nền kinh tế quốc dân. Chưa có các số liệu báo cáo thống kê cho lĩnh vực này từ cấp DN, địa phương đến nền kinh tế quốc dân. Điều này đã làm cho việc nghiên cứu, đánh giá ngành dịch vụ logistics Việt Nam càng khó khăn hơn, vì các “con số” của ngành logistics Việt Nam ở mỗi cơ quan, mỗi tài liệu, mỗi công trình nghiên cứu đều rất, thậm chí mâu thuẫn nhau. Hơn nữa, lại chỉ dựa chủ yếu theo các số liệu tư vấn công bố. Vì vậy, để quản lý khoa học, có hiệu quả ngành dịch vụ logistics và để hoạch định được các chính sách phát triển phù hợp thực tiễn cần phải có một hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật thống nhất.
    Các chỉ tiêu đánh giá cũng có thể chia thành các nhóm: Các chỉ tiêu phản ánh doanh thu, chi phí và lợi nhuận trong logistics; các chỉ tiêu đánh giá hoạt động đặc thù; các chỉ tiêu phân tích quản trị logistics và cả các chỉ tiêu đánh giá DN, ngành, địa phương và nền kinh tế quốc dân...

    Giải pháp nghiên cứu và xây dựng các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật logistics

    Từ thực tế đó để góp phần tăng cường hoạt động logistics, nâng cao khả năng cạnh tranh logistics trong hội nhập, với mục tiêu hình thành một hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật đánh giá khách quan, đầy đủ về ngành và DN logistics Việt Nam, chúng tôi cho rằng cần lưu ý một số vấn đề sau:

    1. Nhận thức vai trò và nội dung hoạt động logistics trong nền kinh tế quốc dân để xây dựng một hệ thống các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật phù hợp, đánh giá đúng hoạt động kinh doanh của DN logistics và động thái phát triển ngành logistics.

    Dịch vụ logistics là lĩnh vực kinh tế dịch vụ tổng hợp. Để phát triển hiệu quả ngành logistics và có chính sách phát triển phù hợp cần tăng cường hơn nữa nhận thức về logistics cho các ngành, các địa phương cũng như DN. Chỉ khi nhận thức đầy đủ về logistics và xây dựng được một hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật thống nhất, các cơ quan quản lý nhà nước, các ngành mới có thể quản lý, kết nối hiệu quả các ban ngành trong nền kinh tế quốc dân, tạo các điều kiện thuận lợi nhất cho ngành logistics phát triển, góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế VN.

    2. Cần có sự đầu tư nghiên cứu bài bản về hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật để đánh giá ngành dịch vụ logistics và các DN logistics từ chỉ tiêu doanh thu; chi phí logistics Việt Nam và DN (tổng chi phí logistics, tỷ lệ phí logistics, mức giảm phí logistics và nhịp độ giảm phí logistics…). Các chỉ tiêu đánh giá các yếu tố của hệ thống logistics quốc gia và vùng lãnh thổ. Chúng ta không thể dựa vào kết quả nghiên cứu tư vấn của một vài tổ chức nước ngoài để rồi ước tính và rút ra kết luận con số logistics Việt Nam như chi phí logistics Việt Nam, thị phần logistics, nguồn nhân lực, số lượng DN logistics…?

    3. Cần có một hệ thống chỉ tiêu đánh giá sự phát triển và hiệu quả hoạt động hệ thống logistics.

    Trước hết là các chỉ tiêu thống nhất để đánh giá về mặt số lượng và chất lượng hoạt động của hệ thống logistics, đặc biệt là cơ sở hạ tầng logistics. Đây là những chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật đặc thù cần được các DN logistics áp dụng thống nhất để đánh giá đúng thực trạng chất lượng cơ sở hạ tầng, hiệu quả sử dụng, kho hàng, các phương tiện vận tải, lao động và năng suất lao động…
    4. Hàng năm cần nghiên cứu và công bố chỉ số hoạt động logistics của Việt Nam (quốc tế và nội địa) được thực hiện khách quan theo chuẩn mực quốc tế phù hợp với thực tiễn Việt Nam và coi đó là chỉ số cấu thành quan trọng phản ánh năng lực cạnh tranh quốc gia và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh hiện nay.

    Xu thế hội nhập quốc tế đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống logistics nhằm đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của giao lưu thương mại toàn cầu. Phát triển hệ thống logistics của Việt Nam từ thể chế pháp luật, cơ sở hạ tầng, phát triển các DN logistics đến DN sử dụng dịch vụ phải đặt trong bối cảnh hội nhập của nền kinh tế Việt Nam, trong hệ thống dịch vụ khu vực và trên thế giới nhằm đáp ứng tốt hơn, hiệu quả hơn nhu cầu phát triển trong thời gian tới. Cần phải nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống các chỉ số đánh giá tác động và động thái phát triển ngành logistics, đặt biệt là chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động logistics quốc tế và logistics nội địa theo thông lệ quốc tế và trong bối cảnh của cuộc cách mạng 4.0.

    5. Xây dựng hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật đặc thù đánh giá hoạt động kinh doanh logistics.

    Hiện nay, chúng ta chưa có số liệu “chính thức” về doanh thu, chi phí, lợi nhuận, số lượng DN logistics và nguồn nhân lực logistics VN. Ngay cả trong báo cáo logistics năm 2017 – Bộ Công Thương cũng đưa ra những con số không thống nhất. Vì vậy, cần sớm nghiên cứu xây dựng một hệ thống chỉ tiêu thống nhất để đánh giá kết quả và hiệu quả hoạt động kinh doanh của các DN logistics Việt Nam hiện nay.

    6. Cần bổ sung các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật đánh giá ngành logistics và hoạt động của DN logistics vào Niên giám thống kê hàng năm để bảo đảm tính trung thực, thống nhất và khoa học bức tranh của nền kinh tế, làm cơ sở cho việc nghiên cứu đánh giá và đề xuất chính sách phát triển ngành logistics Việt Nam.

    7. Ngành Kế hoạch, Thống kê và Công Thương (có sự tham gia của VLA) cần sớm nghiên cứu, ban hành bộ chỉ tiêu đánh giá logistics trong nền kinh tế quốc dân và hướng dẫn phương pháp tính toán thống nhất hệ thống chỉ tiêu này cho các ngành, địa phương và DN.

    Để hệ thống logistics quốc gia vận hành và phát triển ngang tầm với các nước trong khu vực và quốc tế, có sức cạnh tranh cao, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế Việt Nam thì việc nghiên cứu và học tập kinh nghiệm của các nước về quản lý và xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật, làm cơ sở cho quản lý và xây dựng hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, bộ tiêu chí đánh giá hoạt động logistics phù hợp với thực tiễn Việt Nam là rất cần thiết hiện nay.



Looks like your connection to DDVT was lost, please wait while we try to reconnect.