Cần tạo môi trường để có làn sóng đầu tư vào nông nghiệp



  • Đây là điều được TS. Đinh Trọng Thắng (ảnh), Trưởng ban Chính sách đầu tư, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (Bộ KH&ĐT) chia sẻ trong cuộc trao đổi với Báo Hải quan về vấn đề thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp hiện nay.

    So với các ngành khác, số lượng DN đầu tư vào nông nghiệp khá khiêm tốn và đa phần DN có quy mô nhỏ. Theo ông, vì sao các DN không mấy mặn mà khi đầu tư vào nông nghiệp và đâu là nguyên nhân cơ bản nhất?

    Có nhiều nguyên nhân, tuy nhiên tôi cho rằng nguyên nhân lớn nhất là thể chế thị trường hoạt động chưa đủ mạnh và chưa thông suốt ở khu vực nông nghiệp, nông thôn, dẫn đến doanh nghiệp khó tiếp cận đến các nguồn lực sản xuất như đất đai và lao động ở nông thôn, cũng như nguồn lực thị trường.

    Trong đó, có một vấn đề rất lớn cần được bàn luận và giải quyết, đó là quan hệ giữa mục tiêu tăng thu nhập cho người nông dân và mục tiêu đảm bảo diện tích trồng một số loại cây cụ thể, trong đó có cây lúa. Hay nói cách khác, chúng ta cần có một tư duy mới, một cách tiếp cận mới trong vấn đề bảo đảm an ninh lương thực, tránh đồng nhất an ninh lương thực với diện tích và sản lượng một số loại cây cụ thể.

    Giải quyết được vấn đề có tính quan điểm nêu trên sẽ là tiền đề để đẩy mạnh cải cách thể chế kinh tế thị trường trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; giảm nhẹ nhiều rào cản về tiếp cận nguồn lực như đất đai, lao động và vốn.

    Bên cạnh nguyên nhân quan trọng nêu trên, một nguyên nhân ít được nhắc đến đó là vấn đề tiêu chuẩn, quy chuẩn. Hiện nay những nông sản được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap cũng được bán ra trên thị trường với giá không chênh lệch nhiều so với nông sản không sản xuất theo VietGap. Ở đây bài toán đặt ra là Nhà nước chưa làm tốt vai trò cấp chứng nhận, tiêu chuẩn hóa, do vậy chưa tạo ra được thị trường tốt cho sản phẩm đáp ứng đựoc yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm. Khi sản phẩm ra thị trường mà người tiêu dùng không mấy tin tưởng vào các giấy tờ chứng nhận tiêu chuẩn thì DN không đạt được lợi ích đầu tư. Và khi không đạt được lợi ích thì DN sẽ ít mặn mà trong đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là nông nghiệp sạch, vì suất đầu tư cao mà rủi ro lớn.

    Liên quan đến thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp, có ý kiến cho rằng, các DN chưa mặn mà với nông nghiệp không phải là do hệ thống chính sách khuyến khích đầu tư chưa đầy đủ, mà do việc thực hiện các chính sách còn nhiều bất cập. Ông có đồng tình với quan điểm này?

    Để khuyến khích đầu tư của DN, Chính phủ đã ban hành Nghị định 210/2013/NĐ-CP về chính sách khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, với mục tiêu tăng cường nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, nghị định này được ban hành trước khi có các Luật như Luật Đất đai, Đầu tư công, Đầu tư, Xây dựng nên một số quy định còn trùng lặp, vướng mắc khi hướng dẫn thực hiện, làm phát sinh nhiều thủ tục cho DN khi có dự án đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Sau những bất cập, hiện nghị định này được sửa đổi bổ sung để phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới.

    Về tổng thế, tôi cho rằng, chính sách khuyến khích hỗ trợ DN đầu tư vào nông nghiệp như chính sách hỗ trợ DN tiếp cận vốn tín dụng, lao động, tiếp cận thị trường… đã có nhưng chưa đầy đủ. Ngoài ra, hiện nay các chính sách hỗ trợ, khuyến khích DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn mới chỉ dừng ở tầm nghị định. Tuy nhiên, nhiều khó khăn lớn của DN chưa thực sự được giải quyết, ví dụ như tiếp cận đất, tích tụ đất… Trong khi những chính sách về ưu đãi thuế, phí thực ra rất cần với DN nhưng lại không phải là vấn đề quan trọng nhất, thì còn rất nhiều vấn đề cần được giải quyết, tháo gỡ cho DN nhưng lại nằm ngoài tầm xử lý của một nghị định. Do vậy, cá nhân tôi cho rằng, cần phải có một nghị quyết của Chính phủ về định hướng và giải pháp thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp, coi đây là trọng tâm ưu tiên hàng đầu trong tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn trong thời gian tới.
    alt text

    Mặc dù không có nhiều DN đầu tư vào nông nghiệp, song trong những năm gần đây, một số DN lớn của Việt Nam đã mở rộng đầu tư sang lĩnh vực nông nghiệp như VinGroup, FLC, T&T, TH True Milk, Hòa Phát, Thaco Trường Hải… Ông đánh giá như thế nào về hiện tượng này?

    Đây là một tín hiệu tốt, rất đáng mừng. Các DN lớn một khi đã đầu tư họ đều có chiến lược, có mục tiêu rõ ràng và đương nhiên, chỉ khi nhìn thấy cơ hội sinh lời một cách tương đối rõ ràng thì DN mới đầu tư. Các DN này khi đầu tư vào nông nghiệp, với lợi thế về dòng vốn, quản trị và chiến lược kinh doanh, có thể họ sẽ là DN đầu tàu, là vệ tinh để cùng với các DN khác tạo dựng được hệ sinh thái khép kín, đảm bảo sản phẩm sạch khi đến tay người tiêu dùng có mức giá hợp lý, cạnh tranh nhất. Điều này rất đáng khuyến khích. Tuy nhiên, Nhà nước cũng như các địa phương cần quan tâm để làm sao tạo ra được môi trường cho nhiều DNNVV cũng tham gia vào sân chơi này, từ đó tạo ra được làn sóng đầu tư vào nông nghiệp từ khối DNNVV vốn chiếm tới hơn 90% tổng số DN tại Việt Nam, chứ không nên chỉ trông chờ vào các DN lớn.

    Nhiều ý kiến cho rằng, cần hình thành thị trường quyền sử dụng đất để nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng đất, tạo động lực cho DN đầu tư. Xin cho biết ý kiến của ông về vấn đề này?

    Theo tôi cần đánh giá các chính sách thông qua lăng kính về hiệu quả kinh tế – xã hội. Tôi nêu một ví dụ, hiện nay thu nhập của người nông dân ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long từ 1 công đất lúa chỉ là 5-6 triệu/vụ, trong khi đó nếu chuyển sang trồng cam, thanh long thì sẽ là 50-60 triệu đồng /vụ, cao gấp 10 lần. Nhưng việc chuyển đổi mục đích sử dụng này bị hạn chế do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân quy hoạch và các quy định hạn chế thị trường ruộng đất ở nông thôn. Điều này ảnh hưởng đến việc tiếp cận ruộng đất của DN. Một mặt chúng ta nói thu hút DN đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, mặt khác chúng ta lại không có cơ chế để DN đầu tư vào nông nghiệp dễ dàng tiếp cận, tích tụ đất đai. Trong sản xuất nông nghiệp, đất đai là nhân tố quyết định việc thành bại của đầu tư, không có đất thì DN không thể đầu tư được. Như vậy, có rất nhiều hạn chế liên quan đến đất đai như quy hoạch, chuyển nhượng, thời hạn sử dụng… đã và đang cản trở DN, làm giảm đi sức hút của nông nghiệp đối với DN. Vì thế, Nhà nước cần xem xét, rà soát các quy định, từ đó cho phép nguời dân, DN được quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất gồm cả đất lúa và đặc biệt nên xóa bỏ hạn điền.



Looks like your connection to DDVT was lost, please wait while we try to reconnect.